rifa

 

ആത്മാവിന്റെ വാസ്തുവിദ്യ: സാമീപ്യം അന്വേഷിക്കുന്നവർക്കായുള്ള ഒരു വഴികാട്ടി

അധ്യായം 1: പ്രകാശത്തിന്റെ ഉത്ഭവം (The Architecture of the Invisible)

ഒരു യാത്രയുടെ തുടക്കത്തിലാണ് നിങ്ങൾ. ഈ യാത്ര ദൂരങ്ങളിലേക്കല്ല, മറിച്ച് നിങ്ങളിലേക്ക് തന്നെ നടത്തുന്ന ഒന്നാണ്. തസവ്വുഫ് (Tasawwuf) അഥവാ സൂഫിസം എന്നത് കേവലം ചില ആചാരങ്ങളുടെയോ മന്ത്രങ്ങളുടെയോ സമാഹാരമല്ല. അത് മനുഷ്യബോധത്തെ ഉടച്ചുവാർക്കുന്ന ഒരു സാങ്കേതികവിദ്യയാണ് (Technology of Consciousness). നാം ലോകത്തെ കാണുന്ന രീതിയെയും, ഈ പ്രപഞ്ചത്തിൽ നമ്മുടെ സാന്നിധ്യത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന രീതിയെയും അത് പരിഷ്കരിക്കുന്നു.

രിഫാഈ റാത്തീബ് (Rifa'i Ratheeb) പലപ്പോഴും ഒരു അത്ഭുതക്കാഴ്ചയായോ പ്രദർശനമായോ തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെടാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഒരു യഥാർത്ഥ സാധകനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അത് സാന്നിധ്യത്തിന്റെ ഒരു കലയാണ് (Art of Presence). ദൈവസാമീപ്യത്തിന്റെ അദൃശ്യമായ ഗോവണികൾ കയറാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരു പ്രായോഗിക മാന്വലാണത്. ഈ ഗ്രന്ഥത്തിലൂടെ നാം പണിയാൻ പോകുന്നത് 'ആത്മാവിന്റെ വാസ്തുവിദ്യ'യാണ്. ഒരു കെട്ടിടം പണിയാൻ ഇഷ്ടികയും മണ്ണും വേണമെന്നതുപോലെ, ആത്മാവിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് വേണ്ടത് പ്രകാശമാണ്.

പ്രകാശം: പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ മൂലദ്രവ്യം

"അല്ലാഹു ആകാശഭൂമികളുടെ പ്രകാശമാകുന്നു" (സൂറത്തുന്നൂർ 24:35) എന്ന ഖുർആനിക വചനം ആത്മീയതയുടെ അടിസ്ഥാന ശിലയാണ്. ഈ പ്രപഞ്ചം ശൂന്യതയിൽ നിന്ന് പെട്ടെന്നുണ്ടായ ഒന്നല്ല, മറിച്ച് അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രകാശത്തിന്റെ നിരന്തരമായ വെളിപ്പെടുത്തലാണ് (Kashf). ഇരുട്ടറയിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വസ്തുക്കൾ പ്രകാശം വീഴുമ്പോൾ തെളിഞ്ഞു വരുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകം ദൈവപ്രകാശത്താൽ ഓരോ നിമിഷവും ദൃശ്യമാക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

ഈ പ്രകാശമാണ് നമ്മുടെ ആത്മാവിന്റെ 'അസംസ്കൃത വസ്തു'. നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ അന്ധകാരത്തെ നീക്കി, പ്രകാശത്തിന്റെ ഈ വാസ്തുവിദ്യ തിരിച്ചറിയുമ്പോഴാണ് നാം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉണരുന്നത്. ഈ നിർമ്മാണ പ്രക്രിയയെ എളുപ്പത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ മൂന്ന് ജ്യാമിതീയ ചിഹ്നങ്ങളെ നമുക്ക് കൂട്ടുപിടിക്കാം: വൃത്തം, ത്രികോണം, ചതുരം.

1. വൃത്തം (The Circle): തൗഹീദിന്റെ ഏകത്വം

ആത്മാവിന്റെ വാസ്തുവിദ്യയിലെ ആദ്യരൂപം വൃത്തമാണ്. വൃത്തത്തിന് തുടങ്ങാനോ അവസാനിക്കാനോ ഒരിടമില്ല. അത് ഏകത്വത്തിന്റെ അഥവാ തൗഹീദിന്റെ (Tawhid) അടയാളമാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ സത്ത (Essence) എന്നത് ഇപ്രകാരം സർവ്വതിനെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതും എന്നാൽ ഒന്നിനോടും സാദൃശ്യമില്ലാത്തതുമായ ഒരു വൃത്തമാണ്.

നമ്മുടെ ഭയങ്ങളും ഉത്കണ്ഠകളും ഇല്ലാതാകുന്നത് ഈ വൃത്തത്തെ തിരിച്ചറിയുമ്പോഴാണ്. എല്ലാം ഒന്നിൽ നിന്ന് വരുന്നു, ഒന്നിലേക്ക് തന്നെ മടങ്ങുന്നു എന്ന ബോധം (അഹന്ത) ഇല്ലാതാക്കുന്നു.

• സാധന: നിങ്ങൾ ദിക്ർ ചെയ്യുമ്പോൾ നിങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ പ്രകാശമാനമായ ഒരു വൃത്തം സങ്കൽപ്പിക്കുക. നിങ്ങളുടെ ചിന്തകൾ എവിടെപ്പോയാലും ഈ വൃത്തത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരിക. ഈ വൃത്തത്തിന് പുറത്ത് മറ്റൊന്നുമില്ലെന്ന ബോധം ഉറപ്പിക്കുക.

2. ത്രികോണം (The Triangle): യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ മൂന്ന് മാനങ്ങൾ

യാഥാർത്ഥ്യം എങ്ങനെ വെളിപ്പെടുന്നു എന്ന് ത്രികോണം കാണിച്ചുതരുന്നു. ഇതിന് മൂന്ന് കോണുകളുണ്ട്:

• ദാത്ത് (Dhat - സത്ത): അല്ലാഹുവിന്റെ അദൃശ്യവും അപ്രാപ്യവുമായ ആന്തരിക യാഥാർത്ഥ്യം.

• സ്വിഫാത്ത് (Sifat - ഗുണങ്ങൾ): പ്രപഞ്ചത്തിൽ നാം ദർശിക്കുന്ന ദൈവത്തിന്റെ ഗുണവിശേഷങ്ങൾ (കാരുണ്യം, അറിവ്, ശക്തി തുടങ്ങിയവ).

• അഫ്ആൽ (Af‘al - പ്രവൃത്തികൾ): ഓരോ നിമിഷവും ലോകത്ത് സംഭവിക്കുന്ന ചലനങ്ങൾ.

ഈ ത്രികോണത്തെ തിരിച്ചറിയുന്നതോടെ ലോകത്തെ നാം മറ്റൊരു കണ്ണിലൂടെ കാണാൻ തുടങ്ങും. മഴ പെയ്യുമ്പോൾ അത് വെറും പ്രകൃതി നിയമമായി കാണുന്നതിന് പകരം, അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രവൃത്തിയായി (അഫ്ആൽ), അവന്റെ കാരുണ്യത്തിന്റെ (സ്വിഫാത്ത്) വെളിപ്പെടുത്തലായി നാം മനസ്സിലാക്കുന്നു.

• സാധന: ഇന്ന് നിങ്ങൾ കാണുന്ന ഏതെങ്കിലും മൂന്ന് കാര്യങ്ങളിൽ ദൈവത്തിന്റെ ഗുണങ്ങൾ ദർശിക്കാൻ ശ്രമിക്കുക. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു പൂവിന്റെ ഭംഗിയിൽ അല്ലാഹുവിന്റെ 'അൽ-ജമീൽ' (മനോഹരൻ) എന്ന ഗുണത്തെ സങ്കൽപ്പിക്കുക.

3. ചതുരം (The Square): സൃഷ്ടിലോകത്തിന്റെ ഭൗതികത

ഈ പ്രപഞ്ചം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് നാല് തൂണുകളിലാണ്. മണ്ണ്, ജലം, വായു, അഗ്നി എന്നിവയാണവ. ഈ നാല് മൂലകങ്ങളുടെ സന്തുലിതാവസ്ഥയാണ് ചതുരം. നമ്മുടെ ഭൗതിക ശരീരവും ഈ മൂലകങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമാണ്. മണ്ണ് വിനയത്തെയും, ജലം ശുദ്ധിയെയും, വായു ജീവനെയും, അഗ്നി ആവേശത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

• സാധന: പ്രകൃതിയിലെ ഈ നാല് ഘടകങ്ങളെയും ആദരവോടെ നോക്കിക്കാണുക. കാറ്റടിക്കുമ്പോൾ അത് നിങ്ങളുടെ റൂഹിന് (ആത്മാവ്) നൽകുന്ന ഉണർവ്വിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുക. മണ്ണിൽ ചവിട്ടുമ്പോൾ നിങ്ങളുടെ വിനയത്തെ (Humility) ഓർക്കുക.

ഒരു സായാഹ്ന നിരീക്ഷണം

ലക്ഷദ്വീപിലെ കടൽത്തീരത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഒരാളെ സങ്കൽപ്പിക്കുക. ചുറ്റിലും അനന്തമായ കടൽ (വൃത്തം - തൗഹീദ്). ആഞ്ഞടിക്കുന്ന കാറ്റും അസ്തമയ സൂര്യന്റെ ചുവപ്പും (അഗ്നിയും വായുവും - ചതുരം). ആ പ്രകൃതിയുടെ സൗന്ദര്യത്തിൽ അയാൾ ദൈവത്തിന്റെ കരുണാനുഭൂതി അനുഭവിക്കുന്നു (ത്രികോണം - സ്വിഫാത്ത്). അയാൾ അവിടെ വെറും കാഴ്ചക്കാരനല്ല, മറിച്ച് ആ വാസ്തുവിദ്യയുടെ ഭാഗമായി മാറുകയാണ്.

ഈ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ വരും അധ്യായങ്ങളിൽ, ഈ പ്രകാശത്തിന്റെ ഗോപുരം എങ്ങനെ പണിയാമെന്ന് നാം പഠിക്കും. ശൈഖ് അഹ്മദ് രിഫാഈ (റ) എന്ന മഹാ ഗുരുവിന്റെ ജീവിതം, ദിക്റിന്റെ നിബന്ധനകൾ, നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ആത്മീയ കേന്ദ്രങ്ങൾ (ലതാഇഫ്) എന്നിവയിലേക്കുള്ള വാതിലുകൾ അടുത്തതായി തുറക്കപ്പെടും. പ്രകാശത്തിന്റെ ഈ വീട്ടിലേക്ക് നിങ്ങൾക്ക് സ്വാഗതം.

സാധകന്നായി – ഇന്നേയ്ക്ക് ചെയ്യാവുന്ന മൂന്ന് കാര്യങ്ങൾ

1. പ്രകാശ ധ്യാനം: ഉറങ്ങുന്നതിന് മുൻപ് അഞ്ച് മിനിറ്റ് കണ്ണടച്ചിരുന്ന് 'അല്ലാഹു ആകാശഭൂമികളുടെ പ്രകാശമാണ്' എന്ന വചനം സാവധാനം ഉരുവിടുക. ആ പ്രകാശം നിങ്ങളുടെ ഉള്ളിലേക്ക് നിറയുന്നതായി സങ്കൽപ്പിക്കുക.

2. ഏകത്വ ചിന്ത: ഇന്ന് പകൽ നിങ്ങൾക്കുണ്ടായ ഏതെങ്കിലും ഒരു ഉത്കണ്ഠയെ (ഉദാഹരണത്തിന് സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ട് അല്ലെങ്കിൽ ദേഷ്യം) വൃത്തം എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരിക. "ഇതും ആ വൃത്തത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്, അല്ലാഹുവിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുന്ന ഒന്നല്ല" എന്ന് സ്വയം പറയുക.

3. നാല് മൂലകങ്ങളെ ശ്രദ്ധിക്കുക: ഇന്ന് നിങ്ങൾ വെള്ളം കുടിക്കുമ്പോഴോ കാറ്റേൽക്കുമ്പോഴോ അത് നിങ്ങളെ നിർമ്മിച്ച ഘടകങ്ങളാണെന്ന ബോധത്തോടെ ആസ്വദിക്കുക.

ചിന്തിക്കാൻ ചില ചോദ്യങ്ങൾ

• 'തൗഹീദ്' അഥവാ ദൈവത്തിന്റെ ഏകത്വം എന്നത് എനിക്ക് കേവലം ഒരു അറിവാണോ അതോ ജീവിതത്തിൽ ഞാൻ അനുഭവിക്കുന്ന ഒന്നാണോ?

• എന്റെ ഉള്ളിലെ പ്രകാശത്തെ മറച്ചുപിടിക്കുന്ന 'ഇരുട്ട്' (അസൂയ, അഹങ്കാരം, ദേഷ്യം) എവിടെയാണ് കുടികൊള്ളുന്നത്?

• ചുറ്റുമുള്ള ലോകത്തെ കാണുമ്പോൾ അതിന് പിന്നിലെ ദൈവത്തിന്റെ പ്രവൃത്തികളെ (അഫ്ആൽ) തിരിച്ചറിയാൻ എനിക്ക് കഴിയുന്നുണ്ടോ?

ആത്മാവിന്റെ വാസ്തുവിദ്യ: സാമീപ്യം അന്വേഷിക്കുന്നവർക്കായുള്ള ഒരു വഴികാട്ടി

അധ്യായം 2: ശൈഖ് രിഫാഈയും റാത്തീബിന്റെ ജന്മവും (Origins and History)

ആത്മീയ യാത്രയിൽ ലക്ഷ്യസ്ഥാനം പോലെ തന്നെ പ്രധാനമാണ് നാം സഞ്ചരിക്കുന്ന വഴിയുടെ വേരുകൾ തിരിച്ചറിയുക എന്നത്. ഈ പാത വെറുമൊരു നടപ്പുവഴിയല്ല, മറിച്ച് നൂറ്റാണ്ടുകളിലൂടെ മഹത്തുക്കളായ ഗുരുക്കന്മാർ വെട്ടിത്തെളിച്ച ഒരു പുണ്യസരണിയാണ് (Silsila). ആ സരണിയുടെ കേന്ദ്രബിന്ദു ശൈഖ് അഹ്മദ് അൽ-കബീർ അർ-രിഫാഈ (റ) എന്ന മഹാത്മാവാണ്. അവിടുത്തെ ജീവിതവും റാത്തീബ് എന്ന അനുഷ്ഠാനത്തിന്റെ പിറവിയും നമുക്ക് നൽകുന്നത് ചരിത്രപരമായ അറിവല്ല, മറിച്ച് ആത്മീയമായ ഊർജ്ജമാണ്.

ശൈഖ് രിഫാഈ: വിനയത്തിന്റെ പർവ്വതം

ഹിജ്റ ആറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇറാഖിലെ ബത്വാഇഹ് പ്രവിശ്യയിലുള്ള ഉമ്മു അബിദ (Umm 'Ubayda) എന്ന ഗ്രാമത്തിലാണ് ശൈഖ് രിഫാഈ (റ) ജനിച്ചത്. ഒരു ആത്മീയ ധ്രുവം (Qutb) ആയിരുന്നിട്ടും അവിടുന്ന് അറിയപ്പെട്ടത് 'വിനയത്തിന്റെ പിതാവ്' എന്നാണ്. അഗതികളെ സേവിക്കുന്നതിലും രോഗികളെ പരിചരിക്കുന്നതിലും അവിടുന്ന് ആനന്ദം കണ്ടെത്തി. "എല്ലാ വഴികളും ഞാൻ പരീക്ഷിച്ചു, എന്നാൽ വിനയത്തേക്കാളും ദാരിദ്ര്യത്തേക്കാളും (സ്വാർത്ഥതയില്ലായ്മ) വേഗത്തിൽ അല്ലാഹുവിലേക്ക് എത്തിക്കുന്ന മറ്റൊരു വഴി ഞാൻ കണ്ടില്ല" എന്ന് അവിടുന്ന് പഠിപ്പിച്ചു.

അവിടുത്തെ ജീവിതത്തിൽ നിഴലിച്ചിരുന്ന അത്ഭുത പ്രവൃത്തികളെ (Karamat) ശിഷ്യന്മാർ കണ്ടത് സർവ്വശക്തനിലുള്ള അചഞ്ചലമായ വിശ്വാസത്തിന്റെ (Tawakkul) ഫലമായിട്ടാണ്. തീയിലൂടെ നടക്കുകയോ വിഷപാമ്പുകളെ കൈകാര്യം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നത് ഒരു പ്രദർശനമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് അല്ലാഹുവിൽ ലയിച്ചുചേർന്ന (Fana) ഒരാൾക്ക് പ്രകൃതിയിലെ ഒന്നിനെയും ഭയപ്പെടാനില്ല എന്ന പരമസത്യത്തിന്റെ വെളിപ്പെടുത്തലായിരുന്നു.

റാത്തീബിന്റെ ഉത്ഭവം: സാന്നിധ്യത്തിന്റെ സദസ്സുകൾ

ഇറാഖിലെ ആ ആദ്യകാല സൂഫി സദസ്സുകൾ (Majlis) തീക്ഷ്ണമായ സ്മരണകളുടേതായിരുന്നു. കൂട്ടായുള്ള ദിക്റുകൾ, ആത്മീയ ഗീതങ്ങൾ, പ്രവാചക പ്രേമം എന്നിവയാൽ ആ അന്തരീക്ഷം മുഖരിതമായിരുന്നു. കേവലം വാക്കുകൾ ഉച്ചരിക്കുക എന്നതിലുപരി, ഹൃദയം കൊണ്ട് ദൈവത്തെ തൊടുക എന്നതായിരുന്നു റാത്തീബിന്റെ ആത്മാവ്. സൃഷ്ടികളോടുള്ള കരുണയും സ്രഷ്ടാവിനോടുള്ള പൂർണ്ണമായ സമർപ്പണവും ഒത്തുചേർന്ന ആ സദസ്സുകളിൽ നിന്നാണ് ഇന്നത്തെ റാത്തീബ് എന്ന ഘടന രൂപപ്പെട്ടത്.

കേരളത്തിലേക്കും ലക്ഷദ്വീപിലേക്കും: സാന്ത്വനത്തിന്റെ പാത

മധ്യേഷ്യയിൽ നിന്ന് വ്യാപാരികളിലൂടെയും സൂഫി വര്യന്മാരിലൂടെയുമാണ് രിഫാഈ സിൽസില മലബാർ തീരത്തും ലക്ഷദ്വീപിലും എത്തുന്നത്. കേരളത്തിന്റെ തനതായ മാപ്പിളപ്പാട്ട് പാരമ്പര്യവുമായും ദഫ് മുട്ടുമായും ഇത് വേഗത്തിൽ ഇഴുകിച്ചേർന്നു. ലക്ഷദ്വീപിലെ ഉൾക്കടലുകളിൽ മീൻ പിടിക്കാൻ പോകുന്ന മുക്കുവരും കാർഷിക വൃത്തിയിലേർപ്പെടുന്ന സാധാരണക്കാരും റാത്തീബിനെ കണ്ടത് തങ്ങൾക്ക് ധൈര്യം നൽകുന്ന ആത്മീയ കവചമായിട്ടാണ്.

ഈ നാടുകളിൽ റാത്തീബ് ഒരു 'നേർച്ച' (Healing vow) ആയിട്ടാണ് കൂടുതൽ പ്രചരിച്ചത്. ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം ലഭ്യമല്ലാതിരുന്ന കാലത്ത് വസൂരി (Smallpox) പോലെയുള്ള പകർച്ചവ്യാധികൾ നാടിനെ വിഴുങ്ങിയപ്പോൾ, കുടുംബങ്ങൾ രിഫാഈ റാത്തീബ് നേർച്ചയാക്കി. ഇത് കേവലം ഒരു അന്ധവിശ്വാസമല്ല, മറിച്ച് ദുരിതകാലത്ത് ഒരുമിച്ച് നിന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കാനും ദൈവത്തിൽ അഭയം തേടാനുമുള്ള ഒരു സാമൂഹിക മാർഗ്ഗമായിരുന്നു. കടലിലെ അപകടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള രക്ഷയ്ക്കും മാനസികമായ ആശ്വാസത്തിനും കുത്തി റാത്തീബ് ഒരു ഔഷധമായി മാറി.

പാരമ്പര്യവും വിവാദങ്ങളും

റാത്തീബിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ബഹുസ്വരതയുടെ മനോഹരമായ കാഴ്ചകളുണ്ട്. ഹൈന്ദവ സഹോദരങ്ങളും ഇതര മതസ്ഥരും തങ്ങളുടെ നാടിന്റെ ഐശ്വര്യത്തിനായി ഈ അനുഷ്ഠാനങ്ങളെ ബഹുമാനപൂർവ്വം വീക്ഷിച്ചിരുന്നു. അതേസമയം തന്നെ, ശരീരത്തെ മുറിവേൽപ്പിക്കുന്ന പ്രവൃത്തികൾ പലപ്പോഴും വിമർശനങ്ങൾക്കും ചർച്ചകൾക്കും (Bid'a/Controversy) വഴിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഒരു സാധകനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, ഇതിന്റെ പുറംമോടികളേക്കാൾ പ്രധാനം അത് നൽകുന്ന ആത്മീയ പാഠങ്ങളാണ്. അച്ചടക്കമില്ലാത്ത പ്രകടനങ്ങൾ പലപ്പോഴും ആപത്തായേക്കാം, അതുകൊണ്ടാണ് പാരമ്പര്യമായി കൈമാറിവരുന്ന 'ഇജാസത്ത്' (അധികാരപത്രം) റാത്തീബിൽ നിർബന്ധമാകുന്നത്.

കൈയെഴുത്തു പ്രതികൾ: ജീവനുള്ള കണ്ണികൾ

നൂറ്റാണ്ടുകളായി കേരളത്തിലും ദ്വീപുകളിലും ഈ ജ്ഞാനം കൈമാറപ്പെട്ടത് മനോഹരമായ അറബി-മലയാളം കൈയെഴുത്തു പ്രതികളിലൂടെയാണ് (Manuals). ഓരോ താളിലും ഓരോ ശൈഖുമാരുടെ മുദ്രകളും കുറിപ്പുകളും കാണാം. നിങ്ങൾ ഇപ്പോൾ വായിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഈ പുസ്തകവും ആ പവിത്രമായ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ തുടർച്ചയാണ്—പുതിയ കാലത്തിന്റെ ഭാഷയിൽ അതേ ആത്മീയ രഹസ്യങ്ങൾ പകർന്നു നൽകാനുള്ള ഒരു എളിയ ശ്രമം.

സാധകന്നായി – ചരിത്രത്തിൽ നിന്ന് എടുക്കാവുന്ന മൂന്ന് പാഠങ്ങൾ

1. വിനയം ശീലിക്കുക: ശൈഖ് രിഫാഈ (റ) പഠിപ്പിച്ചതുപോലെ, ദുർബലരെയും ദരിദ്രരെയും സേവിക്കുന്നത് ആത്മീയ ഔന്നത്യത്തിലേക്കുള്ള എളുപ്പവഴിയാണ്. ഇന്ന് ചുറ്റുമുള്ള ഒരാൾക്കെങ്കിലും നിസ്വാർത്ഥമായ ഒരു സഹായം ചെയ്യുക.

2. സമർപ്പണം (Tawakkul): പ്രതിസന്ധികൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ഭയപ്പെടുന്നതിന് പകരം, അത് ദൈവത്തിന്റെ പരീക്ഷണമാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവനിൽ അഭയം തേടുക. ഭയം മാറുമ്പോൾ മാത്രമേ ആത്മീയതയുടെ കവാടം തുറക്കൂ.

3. പാരമ്പര്യത്തെ ബഹുമാനിക്കുക: നിങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത് നിസ്സാരമായ ഒരു കാര്യമാണെങ്കിലും അതിന് പിന്നിൽ വലിയൊരു ഗുരുപരമ്പരയുണ്ടെന്ന ബോധം (Adab) വളർത്തുക. ഈ ആദരവ് നിങ്ങളെ തെറ്റായ അഹന്തയിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കും.

ചിന്തിക്കാൻ ചില ചോദ്യങ്ങൾ

• റാത്തീബിനെ ഞാൻ ദൈവസാന്നിധ്യത്തിന്റെ വഴിയായോ, അതോ വെറുമൊരു കാഴ്ചയായോ ആണോ കാണുന്നത്?

• ശൈഖ് രിഫാഈയുടെ ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്പർശിച്ച ഗുണം ഏതാണ്? അത് എന്റെ ജീവിതത്തിൽ പകർത്താൻ എനിക്ക് കഴിയുമോ?

• എന്റെ നാട്ടിലെ റാത്തീബുകൾ ആത്മീയമായ സുഖപ്പെടുത്തലിനാണോ (Healing) അതോ വെറും പ്രദർശനത്തിനാണോ (Show) മുൻഗണന നൽകുന്നത്?

• പാരമ്പര്യമായി ലഭിച്ച അറിവുകളെ പുതിയ കാലത്തിന്റെ വെല്ലുവിളികൾക്കിടയിൽ എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കാം?

ആത്മാവിന്റെ വാസ്തുവിദ്യ: സാമീപ്യം അന്വേഷിക്കുന്നവർക്കായുള്ള ഒരു വഴികാട്ടി

അധ്യായം 3: രാജസമ്മുഖപ്രവേശം – شروط الذكر (Conditions of Presence)

ഒരു രാജാവിന്റെ സന്നിധിയിലേക്ക് കടന്നുചെല്ലുമ്പോൾ നാം പാലിക്കേണ്ട ചില മര്യാദകളുണ്ട്. വസ്ത്രധാരണം മുതൽ സംസാരശൈലി വരെ അവിടെ കൃത്യമായിരിക്കണം. എങ്കിൽ, രാജാധിരാജനായ അല്ലാഹുവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലേക്ക്, അവന്റെ സ്മരണയിലേക്ക് (Dhikr) പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ നാം എത്രത്തോളം തയ്യാറെടുക്കേണ്ടതുണ്ട്? രിഫാഈ റാത്തീബ് പാരമ്പര്യം ഈ തയ്യാറെടുപ്പിനെ 20 നിബന്ധനകളായി (Shuroot) ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത് കേവലം നിയമങ്ങളല്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ ബോധത്തെ ഭൗതികതയിൽ നിന്ന് ആത്മീയതയിലേക്ക് മാറ്റുന്ന ഒരു 'പ്രോട്ടോക്കോൾ' ആണ്.

ഈ 20 നിബന്ധനകളെ നമുക്ക് മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായി തിരിക്കാം: ദിക്റിന് മുൻപ്, ദിക്ർ ചെയ്യുമ്പോൾ, ദിക്റിന് ശേഷം.

ഒന്നാം ഘട്ടം: പുറമെയുള്ള തയ്യാറെടുപ്പുകൾ (5 നിബന്ധനകൾ)

ദിക്റിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതിന് മുൻപുള്ള ഈ ഘട്ടം ഒരു വീടിന്റെ അടിത്തറ പാകുന്നതുപോലെയാണ്.

1. തൗബ (Repentance): പാപങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മടക്കം. ഇത് കേവലം 'അസ്തഗ്ഫിറുള്ള' എന്ന ഉച്ചാരണമല്ല. മറിച്ച്, ഹൃദയത്തിലെ കറകൾ കഴുകിക്കളഞ്ഞ് അതിനെ സ്ഫുടം ചെയ്തെടുക്കലാണ്. ഇരു പിടിച്ച കണ്ണാടിയിൽ പ്രകാശം പ്രതിഫലിക്കില്ല; അതുപോലെ പാപങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഹൃദയത്തിൽ ദിക്റിന്റെ വെളിച്ചം തങ്ങില്ല.

2. ഗുസ്ലും (Ghusl) വുളൂഉം (Wudhu): ശാരീരികമായ ശുദ്ധി ആത്മീയ ശുദ്ധിയുടെ പ്രതിഫലനമാണ്. വെള്ളം ശരീരത്തിലൂടെ ഒഴുകുമ്പോൾ അത് പുറമെയുള്ള അഴുക്കിനൊപ്പം ആന്തരികമായ ആലസ്യത്തെയും കഴുകിക്കളയുന്നു. ദിവ്യസന്നിധിയിലേക്കുള്ള ഒരുക്കമാണെന്ന ബോധത്തോടെ വേണം ഈ ശുദ്ധീകരണം നടത്താൻ.

3. തൗഫീഖ് തേടൽ: അല്ലാഹുവിന്റെ അനുഗ്രഹമില്ലാതെ ഒരാൾക്കും അവനെ സ്മരിക്കാൻ കഴിയില്ല. ശൈഖിന്റെ ഹിമ്മത്ത് (Himmah - ആത്മീയ കരുത്ത്) വഴി അല്ലാഹുവിനോട് ഈ അനുഗ്രഹത്തിനായി അപേക്ഷിക്കുക. ഇത് ഒരു ശൃംഖലയുടെ (Chain) ഭാഗമാകലാണ്; ഒറ്റയ്ക്കല്ല, മറിച്ച് ഒരു വലിയ ഗുരുപരമ്പരയുടെ തണലിലാണ് താൻ ഇരിക്കുന്നതെന്ന ബോധം അഹന്തയെ ഇല്ലാതാക്കുന്നു.

4. ശൈഖിലുള്ള വിശ്വാസം: ഇത് അന്ധമായ അനുകരണമല്ല, മറിച്ച് വഴി അറിയുന്ന ഗൈഡിലുള്ള വിശ്വാസമാണ്. കടലിൽ യാത്ര ചെയ്യുന്നവൻ കപ്പിത്താനിൽ വിശ്വസിക്കുന്നതുപോലെ, ആത്മീയ യാത്രയിൽ ഗുരുവിലുള്ള വിശ്വാസം സാധകന് സുരക്ഷിതത്വം നൽകുന്നു.

രണ്ടാം ഘട്ടം: ആന്തരികവും ബാഹ്യവുമായ അച്ചടക്കം (12 നിബന്ധനകൾ)

ദിക്റിന്റെ സജീവമായ ഘട്ടമാണിത്. ഇവിടെ ശരീരവും മനസ്സും ഒരേ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് കേന്ദ്രീകരിക്കണം.

പരിസരവും ശരീരവും:

• ശുദ്ധിയുള്ള സ്ഥലം, വസ്ത്രം, സുഗന്ധം: നാം ഇരിക്കുന്ന ഇടം പവിത്രമായിരിക്കണം. വസ്ത്രം വൃത്തിയുള്ളതും വെളുത്തതുമാകുന്നത് മനസ്സിന് ലാളിത്യം നൽകുന്നു. സുഗന്ധം (മസ്ക്, ഉദൂഹ്) മലക്കുകളുടെ സാന്നിധ്യത്തെ ക്ഷണിച്ചുവരുത്തുന്നു.

• ഇരിപ്പിന്റെ അച്ചടക്കം: ഇരുകൈപ്പത്തികളും തുടകളിൽ വെച്ച്, അടക്കത്തോടെ ഇരിക്കുക. ശരീരം അനങ്ങാതിരിക്കുമ്പോൾ മനസ്സിന് ഏകാഗ്രത ലഭിക്കുന്നു.

• മങ്ങിയ വെളിച്ചം: അമിതമായ വെളിച്ചം കാഴ്ചകളെ ചിതറിക്കും. മങ്ങിയ വെളിച്ചം സാധകനെ തന്റെ ഉള്ളിലേക്ക് നോക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.

ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം:

• ദൃഷ്ടി നിയന്ത്രണം: ലോകത്തെ കാഴ്ചകളിൽ നിന്ന് കണ്ണുകൾ അടയ്ക്കുക. പുറത്തെ കാഴ്ചകൾ നിലയ്ക്കുമ്പോൾ അകത്തെ കാഴ്ചകൾ (Inner vision) തെളിയുന്നു.

• ശബ്ദസ്ഫുടത: ദിക്ർ ഉച്ചരിക്കുമ്പോൾ ഓരോ അക്ഷരവും വ്യക്തമായിരിക്കണം. അത് അർത്ഥശൂന്യമായ ശബ്ദമാകരുത്, മറിച്ച് ഹൃദയത്തിന്റെ ആഴങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിളിയാകണം.

ആന്തരികമായ ക്രമീകരണം:

• റാബിത്വ (Rabita): ശൈഖിന്റെ സാന്നിധ്യം ഹൃദയത്തിൽ സങ്കൽപ്പിക്കുക. ഇത് വിഗ്രഹാരാധനയല്ല, മറിച്ച് വെളിച്ചം ലഭിക്കാൻ ഒരു വിളക്കിനെ നോക്കുന്നതുപോലെയാണ്. ഗുരുവിലൂടെ അല്ലാഹുവിലേക്ക് എത്തുന്ന മനഃശാസ്ത്രപരമായ പാലമാണിത്.

• തൗഹീദിന്റെ രഹസ്യം: 'ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹ്' ചൊല്ലുമ്പോൾ, അല്ലാഹുവല്ലാത്ത സർവ്വതിനെയും ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുക (Negation) എന്ന രഹസ്യം (Sirr) തിരിച്ചറിയുക.

• ഹൃദയശൂന്യതയും രോഗമുക്തിയും: ലൗകികമായ ചിന്തകളിൽ നിന്ന് ഹൃദയത്തെ ശൂന്യമാക്കുക. അസൂയ, അഹങ്കാരം, ദേഷ്യം തുടങ്ങിയ ആത്മീയ രോഗങ്ങൾ (Diseases of heart) ഈ ദിക്റിലൂടെ ചികിത്സിക്കപ്പെടുകയാണെന്ന് ഉറച്ചു വിശ്വസിക്കുക.

മൂന്നാം ഘട്ടം: സമാപനത്തിന്റെ അദബ് (3 നിബന്ധനകൾ)

ദിക്ർ കഴിഞ്ഞാലുടൻ എഴുന്നേറ്റു പോകുന്നത് ആത്മീയമായ ഊർജ്ജത്തെ നഷ്ടപ്പെടുത്തും.

1. ശാന്തത (Tranquility): ദിക്ർ അവസാനിപ്പിച്ച ശേഷം അല്പനേരം അനങ്ങാതെ ഇരിക്കുക. കടലിലെ തിരമാലകൾ അടങ്ങുന്നതുപോലെ മനസ്സ് ശാന്തമാകട്ടെ.

2. മൗനം: ഉടനെ ലൗകികമായ സംസാരങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടരുത്. ദിക്റിലൂടെ ലഭിച്ച ആ പ്രകാശം ഹൃദയത്തിൽ അലിഞ്ഞുചേരാൻ സമയം നൽകുക.

3. വെള്ളം കുടിക്കാതിരിക്കുക: ദിക്ർ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു ആത്മീയമായ ഉഷ്ണം (Spiritual warmth) ഉണ്ടാക്കുന്നു. അത് ഉടനെ തണുപ്പിക്കാതിരിക്കാനാണ് ഉടനെ വെള്ളം കുടിക്കരുത് എന്ന് പറയുന്നത് (ആരോഗ്യപരമായ അത്യാവശ്യങ്ങൾ ഇതിന് മുകളിലാണ്).

പാതയിലെ യാത്രികൻ: ഒരു ഉദാഹരണം

മുൻപ് റാത്തീബ് സദസ്സുകളെ വെറുമൊരു 'ഷോ' ആയി കണ്ടിരുന്ന ഒരു യുവാവ്, ഈ നിബന്ധനകൾ പാലിച്ച് ദിക്റിൽ ഇരുന്നപ്പോൾ ഉണ്ടായ അനുഭവം ഇതാണ്: "ആദ്യം എനിക്ക് കാലുകൾ കടയുകയായിരുന്നു, ചിന്തകൾ ഫോണിലേക്കും ജോലിയിലേക്കും പോയി. എന്നാൽ നിശ്ശബ്ദമായി ഇരിക്കാനും, ശ്വാസം ശ്രദ്ധിക്കാനും തുടങ്ങിയപ്പോൾ ഞാൻ ഒരു വലിയ രാജകൊട്ടാരത്തിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് നിൽക്കുന്നതുപോലെ എനിക്ക് തോന്നി. പുറത്തെ ബഹളങ്ങൾ നിലച്ചു. ഞാൻ എന്നെത്തന്നെ ആദ്യമായി കാണുകയായിരുന്നു."

സാധകന്നായി – ഇന്നേയ്ക്ക് ചെയ്യാവുന്ന അഞ്ച് ചെറിയ ക്രമീകരണങ്ങൾ

1. മിനിറ്റ് തൗബ: ഓരോ നിസ്കാരത്തിന് മുൻപും ഒരു മിനിറ്റ് കണ്ണടച്ചിരുന്ന് അറിഞ്ഞും അറിയാതെയും ചെയ്ത തെറ്റുകൾക്ക് ഹൃദയപൂർവ്വം മാപ്പിരക്കുക.

2. ഡിജിറ്റൽ ഡിറ്റോക്സ്: ദിക്റിനോ നിസ്കാരത്തിനോ 10 മിനിറ്റ് മുൻപ് ഫോൺ സ്വിച്ച് ഓഫ് ചെയ്യുകയോ ദൂരേക്ക് മാറ്റിവെക്കുകയോ ചെയ്യുക.

3. ഇരിപ്പിലെ അച്ചടക്കം: ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോഴോ സംസാരിക്കുമ്പോഴോ ശരീരം കുനിയാതെ, അന്തസ്സോടെയും വിനയത്തോടെയും ഇരിക്കാൻ ശീലിക്കുക.

4. സുഗന്ധം ശീലിക്കുക: ദിക്ർ സമയത്ത് മാത്രം ഉപയോഗിക്കാൻ ഒരു പ്രത്യേക അത്തറോ സുഗന്ധദ്രവ്യമോ മാറ്റിവെക്കുക. ആ ഗന്ധം മനസ്സിനെ ഉടൻ തന്നെ ഏകാഗ്രതയിലേക്ക് നയിക്കും.

5. മൗനത്തിന്റെ നിമിഷങ്ങൾ: ജോലി കഴിഞ്ഞു വീട്ടിലെത്തിയാൽ ഉടനെ സംസാരത്തിൽ ഏർപ്പെടാതെ, അല്പനേരം മൗനമായിരിക്കുക.

ചിന്തിക്കാൻ ചില ചോദ്യങ്ങൾ

• ദിക്റിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ ഒരു മഹാരാജാവിന്റെ സന്നിധിയിലേക്കാണ് കടക്കുന്നതെന്ന ബോധ്യം എനിക്കുണ്ടോ?

• എന്റെ ജീവിതത്തിൽ ഏത് 'ആത്മീയ രോഗം' (അഹങ്കാരം, ദേഷ്യം, അസൂയ) ആണ് ദിക്റിനെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നത്?

• ദിക്ർ കഴിഞ്ഞാലുടൻ ഞാൻ വീണ്ടും ലൗകിക ബഹളങ്ങളിലേക്ക് എടുത്തുചാടുകയാണോ ചെയ്യുന്നത്?

• ഈ നിബന്ധനകൾ എന്റെ ദൈനംദിന സംഭാഷണങ്ങളിലും പെരുമാറ്റത്തിലും എന്ത് മാറ്റമാണ് കൊണ്ടുവരുന്നത്?

ആത്മാവിന്റെ വാസ്തുവിദ്യ: സാമീപ്യം അന്വേഷിക്കുന്നവർക്കായുള്ള ഒരു വഴികാട്ടി

അധ്യായം 4: ആന്തരിക ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ – Lataif and the Fragrance of Ma‘rifa

നമ്മുടെ ഈ ഭൗതിക ശരീരം ലോകത്തെ അറിയുന്നത് അഞ്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെയാണ്. കാഴ്ച, കേൾവി, ഗന്ധം, രുചി, സ്പർശം എന്നിവയാണവ. എന്നാൽ, ഈ ശരീരത്തിനുള്ളിൽ വസിക്കുന്ന ആത്മാവിന് (Ruh) തനതായ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുണ്ടെന്ന് സൂഫി മനഃശാസ്ത്രം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഭൗതിക ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കൊണ്ട് നാം രൂപങ്ങളെ കാണുമ്പോൾ, ആന്തരിക ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കൊണ്ട് നാം അർത്ഥങ്ങളെയും (Meanings) ദിവ്യരഹസ്യങ്ങളെയും തൊട്ടറിയുന്നു.

ഭൗതിക ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ നിന്ന് ആന്തരികതയിലേക്ക്

ഒരു പുസ്തകം വായിക്കുമ്പോൾ നിങ്ങളുടെ ഭൗതിക നേത്രങ്ങൾ അക്ഷരങ്ങളെ കാണുന്നു. എന്നാൽ പെട്ടെന്ന് ഒരു വരി നിങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ പ്രകാശം പോലെ പതിക്കുകയും, വല്ലാത്തൊരു സമാധാനം നിങ്ങളെ പൊതിയുകയും ചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ അവിടെ നിങ്ങളുടെ 'ആന്തരിക നേത്രം' തുറക്കപ്പെട്ടു എന്നാണ് അർത്ഥം.

ആന്തരിക ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നമുക്ക് ഇങ്ങനെ ലളിതമായി മനസ്സിലാക്കാം:

• ആന്തരിക നേത്രം (Basirah): വസ്തുക്കളുടെ പുറംമോടിക്കപ്പുറം അവയുടെ പിന്നിലെ ദൈവികമായ പൊരുളുകളെ ദർശിക്കാനുള്ള കഴിവ്.

• ആന്തരിക കർണ്ണം: പ്രകൃതിയിലെ ഓരോ ചലനത്തിലും, പക്ഷികളുടെ പാട്ടിലും കാറ്റിന്റെ മർമ്മരത്തിലും അല്ലാഹുവിന്റെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ (Dhikr) കേൾക്കാൻ കഴിയുക.

• ആന്തരിക നാസിക: റഹ്മത്തിന്റെയും (കാരുണ്യം) ബറകത്തിന്റെയും (അനുഗ്രഹം) സുഗന്ധം തിരിച്ചറിയുക. ചില മനുഷ്യരുടെ സാമീപ്യത്തിൽ നമുക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്ന ആത്മീയമായ സമാധാനം ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്.

• ആന്തരിക ജിഹ്വ: ദിവ്യസ്മരണയുടെയും ഖുർആൻ പാരായണത്തിന്റെയും മാധുര്യം (Halawat) നാവിലെന്നപോലെ ഹൃദയത്തിൽ രുചിച്ചറിയുക.

• അന്തഃകരണം (Sirr): ദിവ്യവെളിപാടുകൾ (Tajalli) സംഭവിക്കുന്ന ഹൃദയത്തിലെ ഏറ്റവും ആഴത്തിലുള്ള അറയാണിത്.

ലതാഇഫുകൾ: ആത്മീയ കേന്ദ്രങ്ങൾ (The Subtle Centres)

മനുഷ്യന്റെ ആത്മീയ ഘടനയിൽ ആറ് സൂക്ഷ്മ കേന്ദ്രങ്ങളുണ്ട് (Lataif-e-Sitta). ഇവയെ തിരിച്ചറിയുന്നതും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതുമാണ് ഒരു സാധകന്റെ പ്രധാന ദൗത്യം.

1. നഫ്‌സ് (Nafs): അടിവയറിനോട് ചേർന്ന് നിൽക്കുന്ന കേന്ദ്രം. നമ്മുടെ ആഗ്രഹങ്ങളും ശീലങ്ങളും ഇവിടെയാണ്. അഹങ്കാരം ഇതിനെ മലിനമാക്കുന്നു; ദിക്റിലൂടെ ഇതിനെ 'മുത്‌മഇന്ന' (ശാന്തമായ ആത്മാവ്) ആക്കി മാറ്റണം.

2. ഖൽബ് (Qalb): നെഞ്ചിന്റെ ഇടതുവശം. സ്നേഹത്തിന്റെയും മാറ്റത്തിന്റെയും ഇടം. ലൗകികമായ ആസക്തികൾ ഇതിനെ മങ്ങിക്കുന്നു.

3. റൂഹ് (Ruh): നെഞ്ചിന്റെ വലതുവശം. ജീവന്റെ ശ്വാസം. അശ്രദ്ധ (Ghaflah) ഇതിന്റെ തിളക്കം കുറയ്ക്കുന്നു.

4. സിർ (Sirr): ഹൃദയത്തിന്റെ ആന്തരിക രഹസ്യം. ദൈവസ്മരണയിലൂടെ മാത്രം ഉണരുന്ന കേന്ദ്രം.

5. ഖഫി (Khafi): മറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. ആഴത്തിലുള്ള ജ്ഞാനത്തിന്റെ ഉറവിടം.

6. അഖ്ഫാ (Akhfa): ഏറ്റവും ഗൂഢമായത്. അല്ലാഹുവുമായുള്ള ഏറ്റവും അടുത്ത ബന്ധം നിലനിൽക്കുന്ന ഇടം.

ഈ ലതാഇഫുകളെല്ലാം പ്രകാശത്തിന്റെ വ്യത്യസ്ത നിറങ്ങളെയും പ്രവാചകന്മാരുടെ ആത്മീയ പ്രഭാവങ്ങളെയും പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. ഇവയെ മിനുക്കിയെടുക്കുമ്പോഴാണ് ഒരാൾക്ക് യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ സുഗന്ധം ലഭിച്ചു തുടങ്ങുന്നത്.

മഅ്‌രിഫത്തിന്റെ മൂന്ന് അനുഭവതലങ്ങൾ

ദിവ്യജ്ഞാനത്തിന്റെ (Ma‘rifa) പടവുകൾ കയറുന്ന സാധകർക്ക് മൂന്ന് തരത്തിലുള്ള അനുഭവങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം:

(എ) സുഗന്ധം ആസ്വദിക്കുന്നവർ (The Smellers): പ്രവാചകൻ യൂസഫ് (അ) വരുന്നത് ദൂരെയെത്തുന്നതിന് മുൻപേ പിതാവ് യഅ്ഖൂബ് (അ) അതിന്റെ സുഗന്ധം അറിഞ്ഞതുപോലെയാണിവർ. സത്യത്തിലേക്കുള്ള ആകർഷണം ഇവർക്ക് അനുഭവപ്പെടും. ദിക്ർ സദസ്സുകളിൽ ഇവർക്ക് വല്ലാത്തൊരു ആശ്വാസം ലഭിക്കുന്നു. എങ്കിലും, താൻ വലിയൊരു ആത്മീയ തലത്തിൽ എത്തിയെന്ന അഹങ്കാരം വരാതെ ഇവർ സൂക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

(ബി) പാനം ചെയ്യുന്നവർ (The Drinkers): ഇവർ ദിവ്യപ്രേമത്തിന്റെ ലഹരി (Sukr) ആസ്വദിക്കുന്നവരാണ്. ആഴത്തിലുള്ള ദിക്റിലൂടെ ഇവർക്ക് കാലബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടേക്കാം. കണ്ണുനീരും ആത്മീയമായ ആനന്ദവും ഇവരുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. ഖുർആൻ പറയുന്ന 'ശുദ്ധമായ പാനീയം' (Sharaaban Tahura) ഇതിന്റെ പ്രതീകമാണ്. എന്നാൽ ഇവർ സഹ്‌വ് (Sahw - ബോധം) കൈവിടാതെ ശരീഅത്തിന്റെ അതിരുകൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ നിൽക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കണം.

(സി) മുങ്ങിക്കുളിക്കുന്നവർ (The Bathers): ഇവർ അല്ലാഹുവിന്റെ ഗുണവിശേഷങ്ങളിലും അധികാരത്തിലും പൂർണ്ണമായി ലയിച്ചവരാണ് (Fana). സ്വന്തം വ്യക്തിത്വം ഇല്ലാതാകുകയും ദൈവഹിതത്തിന് അനുസരിച്ച് മാത്രം ജീവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരാണിവർ. ഇത് അത്യപൂർവ്വമായ ഒരവസ്ഥയാണ്. ഇതിനെ ഒരിക്കലും ലൗകികമായ അറിവ് കൊണ്ട് അളക്കാൻ കഴിയില്ല.

തസ്നീമും റഹീഖും: ബോധത്തിന്റെ ഉന്നതി

സൂറത്തുൽ മുത്വഫ്ഫിഫീനിൽ (83:25–28) പറയുന്ന 'റഹീഖുൽ മഖ്തൂം' (സീൽ ചെയ്ത വീഞ്ഞ്) എന്നത് ആത്മീയ രഹസ്യങ്ങൾ മുദ്രവെക്കപ്പെട്ട ഒന്നാണെന്ന സൂചനയാണ്. നമ്മുടെ നഫ്‌സിനെ ശുദ്ധീകരിക്കുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന ആ സുഗന്ധമാണ് കസ്തൂരിയുടെ മുദ്ര (ഖിതാമുഹു മിസ്ക്). 'തസ്നീം' എന്നത് ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ബോധതലത്തിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്ന ജ്ഞാനത്തിന്റെ നീരുറവയാണ്. അല്ലാഹുവിനോട് അടുത്തവർ (Muqarrabun) അതിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് പാനം ചെയ്യുന്നു.

സാധകന്നായി – ഇന്നേയ്ക്ക് ചെയ്യാവുന്ന മൂന്ന് അഭ്യാസങ്ങൾ

1. ആന്തരിക ശ്രവണം: നിസ്കാരത്തിന് ശേഷം അഞ്ച് മിനിറ്റ് തികഞ്ഞ നിശബ്ദതയിൽ ഇരിക്കുക. പുറത്തെ ശബ്ദങ്ങൾക്കപ്പുറം നിങ്ങളുടെ ഹൃദയമിടിപ്പും ശ്വാസവും ശ്രദ്ധിക്കുക. ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് 'അല്ലാഹ്' എന്ന ധ്വനി ഉയരുന്നുണ്ടോ എന്ന് നിരീക്ഷിക്കുക.

2. സുഗന്ധം തിരിച്ചറിയുക: ഇന്ന് നിങ്ങൾക്ക് സന്തോഷമോ സമാധാനമോ നൽകിയ ഒരു നിമിഷം ഓർത്തെടുക്കുക. അതൊരു ആത്മീയ സുഗന്ധമായി സങ്കൽപ്പിച്ച് 'അൽഹംദുലില്ലാഹ്' എന്ന് പൂർണ്ണ ബോധത്തോടെ പറയുക.

3. ഖൽബിനെ മിനുക്കുക: ദിക്ർ ചെയ്യുമ്പോൾ നിങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിന്റെ ഇടതുവശത്ത് (ഖൽബ്) ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുക. അവിടെയുള്ള അസൂയയുടെയോ ദേഷ്യത്തിന്റെയോ കറകൾ ഓരോ സ്മരണയിലും മാഞ്ഞുപോകുന്നതായി സങ്കൽപ്പിക്കുക.

ചിന്തിക്കാൻ ചില ചോദ്യങ്ങൾ

• എന്റെ ജീവിതത്തിൽ 'ആത്മീയ സുഗന്ധം' പോലെ സമാധാനം തോന്നിയ നിമിഷങ്ങൾ ഏതാണ്?

• ഞാൻ ആത്മീയ അനുഭവങ്ങളെ (States) തേടിപ്പോകുന്നവനാണോ, അതോ സത്യത്തെ (Haq) തേടുന്നവനാണോ?

• എന്റെ അഞ്ച് ആന്തരിക ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ ഏറ്റവും അധികം മങ്ങിയിരിക്കുന്നു എന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നത് ഏതാണ്? (ഉദാ: ആന്തരിക നേത്രം - കാര്യങ്ങളെ തെറ്റായി കാണുന്നു).

• ബാഹ്യമായ കാഴ്ചകളാണോ അതോ ആന്തരികമായ ബോധ്യങ്ങളാണോ എന്റെ തീരുമാനങ്ങളെ നയിക്കുന്നത്?

ആത്മാവിന്റെ വാസ്തുവിദ്യ: സാമീപ്യം അന്വേഷിക്കുന്നവർക്കായുള്ള ഒരു വഴികാട്ടി

അധ്യായം 5: ഹൃദയത്തിന്റെ സംഗീതം – The Sonic and Ritual Architecture of Ratheeb

ഒരു ദ്വീപ് പള്ളിയുടെ മുറ്റം. നിലാവുള്ള രാത്രി. സദസ്സിൽ പൂർണ്ണമായ നിശ്ശബ്ദത. പെട്ടെന്ന് ഒരു ദഫ്ഫിൽ ആദ്യത്തെ മുട്ട് വീഴുന്നു. അത് കേവലം ഒരു ശബ്ദമല്ല, മറിച്ച് ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഹൃദയത്തെ തട്ടിയുണർത്തുന്ന ഒരു വിളിയാണ്. പതുക്കെ മറ്റ് ദഫ്ഫുകളും അറബനകളും ആ താളത്തിനൊപ്പം ചേരുന്നു. നിശ്ശബ്ദതയിൽ നിന്ന് സംഗീതത്തിലേക്കും, സംഗീതത്തിൽ നിന്ന് ആത്മീയമായ ഒരു ഉന്മാദത്തിലേക്കും ആ സദസ്സ് പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

എന്തുകൊണ്ട് ദിക്റിന് താളം?

ദിക്റിന് താളവും ആവർത്തനവും (Repetition) അത്യാവശ്യമാണെന്ന് സൂഫി പാരമ്പര്യം പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഖുർആൻ പാരായണത്തിന് പോലും തനതായ ഒരു താളക്രമമുണ്ട് (Cadence). റാത്തീബിൽ ഈ താളം ശരീരത്തിലേക്കും സദസ്സിലെ മുഴുവൻ അന്തരീക്ഷത്തിലേക്കും വ്യാപിക്കുന്നു. നമ്മുടെ ഹൃദയമിടിപ്പ് ഒരു താളമാണ്. ആ ഹൃദയതാളത്തെ അല്ലാഹുവിനെക്കുറിച്ചുള്ള സ്മരണയുമായി (Dhikr) ഒരേ തരംഗദൈർഘ്യത്തിൽ കൊണ്ടുവരികയാണ് റാത്തീബിലെ സംഗീത വാസ്തുവിദ്യ ചെയ്യുന്നത്.

ദഫ്ഫും അറബനയും: സ്മരണയുടെ ഉപകരണങ്ങൾ

റാത്തീബിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഉപകരണങ്ങൾ വെറും വാദ്യോപകരണങ്ങളല്ല, മറിച്ച് ദിക്ർ വഹിക്കുന്ന പാത്രങ്ങളാണ് (Vessels of Dhikr).

• ദഫ്ഫ്: പ്ലാവിന്റെ വേര് കടഞ്ഞെടുത്ത് നിർമ്മിക്കുന്ന ചട്ടക്കൂടിൽ പെണ്ണാടിന്റെ തോൽ സ്ഫുടം ചെയ്ത് ഘടിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ താളം മൃദുവും ലാവണ്യവുമാണ്. വടക്കൻ കേരളത്തിലെ റാത്തീബുകളിൽ ദഫ്ഫിനാണ് മുൻഗണന. ഇത് സദസ്സിൽ ശാന്തമായ ഒരു ആത്മീയ ചലനം (Gentle sway) ഉണ്ടാക്കുന്നു.

• അറബന: അയനിപ്പിലാവോ ചെമ്പകമോ ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിക്കുന്ന അറബനയുടെ വശങ്ങളിൽ 'ചിലമ്പുകൾ' ഉണ്ടായിരിക്കും. ഇതിന്റെ ശബ്ദം കൂടുതൽ ചടുലവും തുളച്ചുകയറുന്നതുമാണ്. തെക്കൻ കേരളത്തിലെയും ദ്വീപുകളിലെയും റാത്തീബുകളിൽ അറബനയുടെ വേഗതയേറിയ താളങ്ങൾ കാണാം.

ഇവ രണ്ടും ലക്ഷ്യമിടുന്നത് ഒന്നുതന്നെയാണ്—ഹുളൂർ (Presence). കേവലം ഒരു പ്രകടനത്തിനപ്പുറം (Performance), സദസ്സിനെ ഒരൊറ്റ ഹൃദയമായി മാറ്റാൻ ഈ ഉപകരണങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു.

ഹശിലയും തീവ്രതയുടെ ആരോഹണവും

റാത്തീബിന്റെ ഘടനയെ ഒരു വില്ലുപോലെ (Arc) സങ്കൽപ്പിക്കാം. ഫാത്തിഹയിലൂടെയും സ്വലവാത്തിലൂടെയും സാവധാനം തുടങ്ങുന്ന സദസ്സ് 'ഹശില' (Hashila) എന്ന ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു. ഇവിടെ താളം മുറുകുകയും ശബ്ദം ഉയരുകയും ചെയ്യുന്നു.

• ശ്വാസോച്ഛ്വാസം, ഇരിപ്പ്, കൂട്ടായുള്ള ശബ്ദം എന്നിവ ഒരേ സമയം ഉയരുന്നു.

• ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം ബഹളമുണ്ടാക്കുകയല്ല, മറിച്ച് 'ഞാൻ' എന്ന അഹന്തയുടെ ഒച്ചയെ ദിക്റിന്റെ വലിയ ശബ്ദത്തിൽ മുക്കിക്കളയുക എന്നതാണ്.

റാത്തീബിലെ ആത്മീയ രസതന്ത്രം (Alchemy of Text)

റാത്തീബിൽ ചൊല്ലുന്ന വരികൾ അത്യന്തം അർത്ഥവത്താണ്:

1. ഖുർആൻ വചനങ്ങൾ: ഇവ പ്രകാശവും ഘടനയുമായി വർത്തിക്കുന്നു.

2. അസ്മാഉൽ ഹുസ്ന: അല്ലാഹുവിന്റെ ഓരോ നാമവും ഹൃദയത്തിലെ ഓരോ അറകളെ തുറക്കാനുള്ള താക്കോലുകളാണ്.

3. സ്വലവാത്തുകൾ: പ്രവാചക പ്രേമത്തിന്റെ തണൽ സദസ്സിന് നൽകുന്നു.

4. സൂഫി കവിതകൾ: കഠിനമായ ഹൃദയങ്ങളെ ഉരുക്കുന്ന ആത്മീയ അഗ്നിയാണിവ.

5. അൗലിയാക്കളുടെ വചനങ്ങൾ: സാധാരണ ബോധത്തിൽ നിന്ന് ആത്മീയ രുചിയിലേക്ക് (Tawq) നമ്മെ നയിക്കുന്ന പാലങ്ങൾ.

ശ്വാസവും കൂട്ടായ ഹൃദയമിടിപ്പും

റാത്തീബിൽ ശ്വാസം ക്രമീകരിക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനമാണ്. കൂട്ടായുള്ള ഈ താളം നമ്മുടെ നാഡീവ്യവസ്ഥയെ ശാന്തമാക്കുകയും വൈകാരികമായ പിരിമുറുക്കങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സദസ്സ് മുറുകുമ്പോൾ, എല്ലാവരുടെയും ഹൃദയമിടിപ്പുകൾ ഒരേ താളത്തിലാകുന്ന അത്ഭുതകരമായ അനുഭവം ഉണ്ടാകുന്നു.

• ഉദാഹരണം: ആദ്യമായി റാത്തീബ് കാണുന്ന ഒരാൾക്ക് ആദ്യം ആ ശബ്ദം അസഹനീയമായി തോന്നാം. എന്നാൽ അയാൾ ആ താളത്തിനൊപ്പം ചേരുകയും തന്റെ ശ്വാസം അതിനൊപ്പം ക്രമീകരിക്കുകയും ചെയ്താൽ, ആ വലിയ ശബ്ദത്തിനുള്ളിൽ അതിമനോഹരമായ ഒരു നിശബ്ദത അയാൾക്ക് കണ്ടെത്താൻ കഴിയും.

സാധകന്നായി – ശബ്ദത്തോടു ബന്ധപ്പെട്ട മൂന്ന് അഭ്യാസങ്ങൾ

1. താളത്തിലുള്ള ദിക്ർ: ദിവസവും 5-10 മിനിറ്റ് അല്ലാഹുവിന്റെ ഏതെങ്കിലും ഒരു നാമം (ഉദാ: യാ ലത്വീഫ്) സാവധാനത്തിലും ഒരേ താളത്തിലും ശ്വാസത്തിനൊപ്പം ചൊല്ലുക.

2. ശ്രവണം: ഒരു റാത്തീബിന്റെ റെക്കോർഡിംഗ് പൂർണ്ണമായ നിശബ്ദതയിൽ കേൾക്കുക. ആ താളം നിങ്ങളുടെ ഹൃദയമിടിപ്പിലും ശ്വാസത്തിലും എന്ത് മാറ്റമുണ്ടാക്കുന്നു എന്ന് നിരീക്ഷിക്കുക.

3. നിശബ്ദ നിരീക്ഷണം: അടുത്ത തവണ ഒരു റാത്തീബ് സദസ്സിൽ പങ്കുചേരുമ്പോൾ, ഇടയ്ക്ക് കണ്ണുകൾ അടച്ച് ആ താളത്തിൽ നിങ്ങളുടെ അസ്തിത്വം ലയിച്ചുപോകുന്നത് അനുഭവിക്കാൻ ശ്രമിക്കുക.

ചിന്തിക്കാൻ ചില ചോദ്യങ്ങൾ

• ദിക്ർ ചൊല്ലുമ്പോൾ എന്റെ ശ്രദ്ധ ഈണത്തിലാണോ (Tune), അർത്ഥത്തിലാണോ, അതോ ദൈവസാന്നിധ്യത്തിലാണോ (Presence)?

• സദസ്സിലെ ശബ്ദം എന്നെ അശാന്തിയിലേക്കാണോ നയിക്കുന്നത്, അതോ ഉള്ളിലെ നിശബ്ദതയിലേക്കോ?

• ഞാൻ വാദ്യോപകരണങ്ങളെ വെറും വിനോദമായി കാണുന്നുണ്ടോ, അതോ സ്മരണയ്ക്കുള്ള ഉപകരണങ്ങളായിട്ടാണോ?

• റാത്തീബ് കഴിയുമ്പോൾ എന്റെ ഉള്ളിലെ ഭാരങ്ങൾ കുറഞ്ഞതായി എനിക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ടോ?

പ്രായോഗിക നിർദ്ദേശം: റാത്തീബ് സദസ്സിൽ തലകറക്കമോ അസ്വസ്ഥതയോ തോന്നിയാൽ ഉടനെ കണ്ണുകൾ തുറന്ന് തറയിലേക്ക് നോക്കി ശ്വാസം സാവധാനമാക്കുക. അമിതമായി ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി മറ്റുള്ളവരെ ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നത് ആത്മീയമായ അഹന്തയ്ക്ക് (Riya) കാരണമാകും. ഖലീഫയുടെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ എപ്പോഴും പാലിക്കുക.

ആത്മാവിന്റെ വാസ്തുവിദ്യ: സാമീപ്യം അന്വേഷിക്കുന്നവർക്കായുള്ള ഒരു വഴികാട്ടി

അധ്യായം 6: ദബ്ബൂസും ഔലും – ശരീരം, വാൾ, ഉന്മാദം (Body, Blade, and Ecstasy)

റാത്തീബ് സദസ്സ് അതിന്റെ ഉച്ചസ്ഥായിയിൽ (Peak) എത്തുന്ന നിമിഷം. ഹശിലയുടെ താളം മുറുകുന്നു. സദസ്സിലൊരാൾ ഖലീഫയുടെ അനുവാദത്തോടെ മുന്നോട്ട് വരുന്നു. കയ്യിൽ തിളങ്ങുന്ന ഒരു ഇരുമ്പ് ദബ്ബൂസ്. അല്ലാഹുവിന്റെ നാമം ഉച്ചരിച്ചുകൊണ്ട് അയാൾ അത് സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ പ്രയോഗിക്കുന്നു. ചോര പൊടിയുന്നില്ല, വേദനയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ആ മുഖത്തില്ല. കാണികൾ വിസ്മയിച്ചു നിൽക്കുന്ന ഈ നിമിഷം രിഫാഈ റാത്തീബിലെ ഏറ്റവും തീക്ഷ്ണമായ ഭാഗമാണ്.

എന്തുകൊണ്ടാണ് ഒരു ആത്മീയ സദസ്സിൽ ശരീരത്തെയും ആയുധങ്ങളെയും ഇപ്രകാരം കൊണ്ടുവരുന്നത്?

ആത്മീയതയും ശരീരവും

സൂഫി ദർശനത്തിൽ ശരീരം ആത്മാവിന്റെ ശത്രുവല്ല, മറിച്ച് ദിവ്യരഹസ്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടാനുള്ള ഒരു പാത്രമാണ്. സർവ്വശക്തനിലുള്ള അചഞ്ചലമായ വിശ്വാസം (Tawakkul) വാക്കുകളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങേണ്ടതല്ലെന്നും, അത് ശരീരത്തെപ്പോലും ദൈവഹിതത്തിന് വിട്ടുകൊടുക്കുന്ന അവസ്ഥയാണെന്നും രിഫാഈ പാരമ്പര്യം പഠിപ്പിക്കുന്നു. സ്വന്തം അസ്തിത്വത്തെ ദൈവത്തിൽ ലയിപ്പിക്കുന്ന 'ഫനാ' (Annihilation) എന്ന അവസ്ഥയുടെ പുറമെയുള്ള ഒരു ദൃശ്യാവിഷ്കാരമാണിത്. എന്നാൽ ഓർക്കുക, ഇത് എല്ലാവർക്കും നിർബന്ധമുള്ള ഒന്നല്ല; മറിച്ച് ഗുരുവിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ മാത്രം സംഭവിക്കേണ്ട ഒരു ആത്മീയ വിസ്മയമാണ്.

ആയുധങ്ങൾ: അർത്ഥവും അടയാളവും

റാത്തീബിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഓരോ ആയുധത്തിനും ആഴത്തിലുള്ള പ്രതീകാത്മക അർത്ഥങ്ങളുണ്ട്:

• ദബ്ബൂസ് (Iron Spike): കൂർത്ത മുനയുള്ള ഈ ഇരുമ്പ് ദണ്ഡ് നമ്മുടെ അഹന്തയെയും (Ego) ഭയത്തെയും തുളച്ചുകയറുന്നതിന്റെ അടയാളമാണ്.

• വാൾ / ഔൽ (Sword): സത്യത്തിനും അസത്യത്തിനുമിടയിലുള്ള വിവേചനത്തിന്റെ വാൾ. ഇത് ഭൗതികമായ ആസക്തികളെ വെട്ടിമാറ്റുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

• കട്ടാരം / കതിര്: പ്രാദേശികമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഈ ആയുധങ്ങളും സമർപ്പണത്തിന്റെ ഒരേ മുനയെത്തന്നെയാണ് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്.

ഇവയൊന്നും കളിപ്പാട്ടങ്ങളോ പ്രദർശന വസ്തുക്കളോ അല്ല; മറിച്ച് ഗുരുപരമ്പരയുടെ അനുമതിയോടെ (Ijazah) മാത്രം തൊടേണ്ട പവിത്രമായ ഉപകരണങ്ങളാണ്.

ദബ്ബൂസ് എടുക്കുന്നവന്റെ പ്രാർത്ഥന

ആയുധം കയ്യിലെടുക്കുമ്പോൾ സാധകൻ ചൊല്ലുന്ന ഒരു മന്ത്രമുണ്ട് (Formula): "യഖൂലു മൻ യഅ്ഖുദുദ്ദബ്ബൂസ..." അല്ലാഹുവിന്റെ നാമത്തിൽ, പ്രവാചകന്റെയും (സ്വ) ശൈഖ് അഹ്മദ് രിഫാഈയുടെയും (റ) സഹായം (Madad) തേടിക്കൊണ്ടാണ് അയാൾ അത് ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടെ ധീരതയല്ല, മറിച്ച് പൂർണ്ണമായ വിനയമാണ് വേണ്ടത്. "എന്റെ ശരീരം നിന്റെ അമാനത്താണ്, നിന്റെ പരീക്ഷണത്തിന് ഞാൻ തയ്യാറാണ്" എന്ന ബോധമാണ് ആയുധത്തേക്കാൾ മൂർച്ചയുള്ളതായി വേണ്ടത്.

ഹാലും സുക്റും: വേദനയില്ലാത്ത അവസ്ഥ

എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇവർക്ക് വേദന അനുഭവപ്പെടാത്തത്? ഇതിനെ രണ്ട് രീതിയിൽ വിശകലനം ചെയ്യാം:

1. ഹാൽ (Hal): അല്ലാഹു സാധകന് നൽകുന്ന താൽക്കാലികമായ ഒരു ആത്മീയ അവസ്ഥയാണിത്. ഈ അവസ്ഥയിൽ ലൗകികമായ ഇന്ദ്രിയബോധങ്ങൾ താൽക്കാലികമായി മറയ്ക്കപ്പെടുന്നു.

2. സുക്ർ (Sukr): ആത്മീയമായ ഉന്മാദം (Intoxication). ദൈവപ്രേമത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് തന്റെ ശരീരത്തിൽ സംഭവിക്കുന്ന മുറിവുകൾ അറിയാൻ കഴിയില്ല.

ഇവിടെ വേദന അറിയാതിരിക്കുന്നത് ഒരാളെ മറ്റൊരാളേക്കാൾ വലിയവനാക്കുന്നില്ല. അതൊരു പരീക്ഷണമാണ്. ചിലർക്ക് വേദന തോന്നിയേക്കാം, അത് അവരുടെ ഭക്തിയുടെ കുറവല്ല, മറിച്ച് അവരുടെ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ അവസ്ഥയുടെ പ്രത്യേകത മാത്രമാണ്.

ഖലീഫയുടെ പങ്കും സുരക്ഷയും

റാത്തീബ് സദസ്സിന്റെ നിയന്ത്രണം ഖലീഫയ്ക്കാണ്. ആര് ആയുധം എടുക്കണം, എപ്പോൾ നിർത്തണം എന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നത് അദ്ദേഹമാണ്. ആയുധപ്രയോഗത്തിന് ശേഷം ഖലീഫ ആ ഭാഗത്ത് തടവുകയും ചില പ്രാർത്ഥനകൾ ചൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു (Healing gestures). മുറിവുകൾ ഉണങ്ങുന്നതും രക്തം വരാത്തതും രിഫാഈ ശൈഖിന്റെ ബറകത്തായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഗുരുവിന്റെ സാന്നിധ്യമോ അനുമതിയോ ഇല്ലാതെ ഇത്തരം കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത് ആത്മഹത്യാപരവും ആത്മീയ മര്യാദയ്ക്ക് (Adab) വിരുദ്ധവുമാണ്.

അദബും അതിരുകളും: ക്യാമറകളുടെ കാലത്ത്

ഇന്നത്തെ കാലത്ത് റാത്തീബ് പലപ്പോഴും ഒരു സർക്കസ്സായി മാറുന്നത് കാണാം. ഇതിനെതിരെ പുസ്തകം ശക്തമായ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു:

• പ്രദർശനമല്ല: സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ലൈക്കുകൾക്കോ മറ്റുള്ളവരെ ഭയപ്പെടുത്താനോ വേണ്ടി ആയുധം ഉപയോഗിക്കുന്നത് രിഫാഈ വഴിയിൽ നിഷിദ്ധമാണ്.

• മാനസികാരോഗ്യം: ശാരീരികമായ പരിമിതികളും മാനസികമായ അവസ്ഥകളും നോക്കാതെ ഇത്തരം സാഹസങ്ങൾക്ക് മുതിരുന്നത് അപകടകരമാണ്.

• ശരീഅത്ത്: നാടിന്റെ നിയമങ്ങൾക്കും വൈദ്യശാസ്ത്ര നിർദ്ദേശങ്ങൾക്കും വിരുദ്ധമായി ഒന്നും ചെയ്യരുത്. ആത്മീയത എന്നത് വിവേക ശൂന്യതയല്ല.

യഥാർത്ഥ ധീരത എന്നത് ആയുധം ശരീരത്തിൽ കേറ്റുന്നതല്ല, മറിച്ച് സ്വന്തം സ്വഭാവത്തിലെ ദുർഗുണങ്ങളെ വെട്ടിമാറ്റുന്നതാണ്.

സാധകന്നായി – ധീരതയുടെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥം

1. അഹന്തയുടെ മരണം: ഒരു ഇരുമ്പ് മുന ശരീരത്തിൽ കേറ്റുന്നതിനേക്കാൾ വലിയ ധീരത, ഒരാളോട് ക്ഷമ ചോദിക്കാനും വിനയത്തോടെ പെരുമാറാനുമാണ് വേണ്ടത്.

2. സമർപ്പണം: ആയുധപ്രയോഗം ഒരു 'പെർഫോമൻസ്' ആയി തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ അത് ഒഴിവാക്കുക. നിശബ്ദമായ ദിക്റിലൂടെ ഹൃദയത്തെ ദൈവത്തിൽ സമർപ്പിക്കുക.

3. സേവനം: മറ്റുള്ളവരുടെ വേദന മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്നതാണ് സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ വേദനയില്ലാതെ നോക്കുന്നതിനേക്കാൾ വലിയ ആത്മീയ അവസ്ഥ.

ചിന്തിക്കാൻ ചില ചോദ്യങ്ങൾ

• എനിക്ക് റാത്തീബിലെ ആയുധപ്രയോഗം ആകർഷകമായി തോന്നുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്—ദൈവഭക്തി കൊണ്ടാണോ അതോ അത്ഭുതങ്ങളോടുള്ള കൗതുകം കൊണ്ടാണോ?

• ഞാൻ അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടി വേദന സഹിക്കാൻ തയ്യാറാണെന്ന് പറയുമ്പോൾ, എന്റെ അഹന്ത (Ego) അതിൽ എത്രത്തോളം പങ്കുചേരുന്നുണ്ട്?

• എന്റെ ജീവിതത്തിൽ ദബ്ബൂസ് ഇല്ലെങ്കിലും ഞാൻ സമർപ്പിക്കേണ്ട (Surrender) മുറിവുകൾ ഏതാണ്? (ഉദാഹരണത്തിന് എന്റെ ആഡംബരം, മോശം ശീലങ്ങൾ).

• അത്ഭുതങ്ങളില്ലാത്ത ഒരു ആത്മീയ പാതയിൽ എനിക്ക് യാത്ര ചെയ്യാൻ കഴിയുമോ?

ആത്മാവിന്റെ വാസ്തുവിദ്യ: സാമീപ്യം അന്വേഷിക്കുന്നവർക്കായുള്ള ഒരു വഴികാട്ടി

അധ്യായം 7: ജീലാനിയ്യ രഹസ്യങ്ങൾ – ഫനാ, ബഖാ, അകത്തെ കഅബ

ആത്മീയ യാത്രയിൽ പല പുഴകൾ ചേർന്ന് ഒരു കടലായി മാറുന്ന കാഴ്ച നാം കാണാറുണ്ട്. രിഫാഈ പാതയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒരു സാധകൻ, ശൈഖ് അബ്ദുൽ ഖാദിർ ജീലാനി (റ) എന്ന 'ഗൗസുൽ അഅ്സമി'ന്റെ ശബ്ദത്തിന് കാതോർക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്. രിഫാഈ, ഖാദിരി സരണികൾ വ്യത്യസ്തമാണെങ്കിലും അവയുടെ ലക്ഷ്യം ഒന്നാണ്: ഹൃദയത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുക, അഹന്തയെ ഇല്ലാതാക്കുക, തൗഹീദിൽ ലയിക്കുക. ശൈഖ് ജീലാനിയുടെ 'ഖസീദത്തുൽ ഗൗസിയ്യ'യിലെ വരികൾ ആത്മാവിന്റെ വാസ്തുവിദ്യയിലെ നിഗൂഢമായ ചില വാതിലുകൾ നമുക്ക് മുന്നിൽ തുറന്നുതരുന്നു.

"ഞാനാണ് കഅബ" – ആന്തരിക കഅബയുടെ അർത്ഥം

ശൈഖ് ജീലാനി തന്റെ ഖസീദയിൽ പാടുന്നു: "മറ്റുള്ളവർ കഅബയെ വലം വെക്കുന്നു, എന്നാൽ ഞാനാണ് കഅബ..." ഈ വരികളെ ഭൗതികമായി അർത്ഥം കാണുന്നത് തെറ്റാണ്. മക്കയിലെ കഅബയെ മാറ്റിനിർത്തലല്ല ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം. മറിച്ച്, ഒരാളുടെ ഹൃദയം അല്ലാഹുവിന്റെ വെളിപാടുകൾ (Tajalli) തങ്ങുന്ന ഇടമായി മാറുമ്പോൾ, അത് ആത്മീയമായ ഒരു 'അച്ചുതണ്ട്' (Pivot) ആയി മാറുന്നു എന്നാണ് ഇതിന്റെ സൂചന.

ഭൗതികമായ കഅബ ശരീരങ്ങളുടെ ദിശയാണെങ്കിൽ, പ്രകാശമാനമായ ഹൃദയം സത്യമന്വേഷിക്കുന്ന മറ്റ് ഹൃദയങ്ങളുടെ ദിശയായി മാറുന്നു. ഈ അവസ്ഥ ഒരു വ്യക്തി സ്വയം അവകാശപ്പെടേണ്ടതല്ല; മറിച്ച് അല്ലാഹു തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ദാസന്മാർക്ക് നൽകുന്ന അപൂർവ്വമായ ഒരു പദവിയാണ് (Maqam). വിനയത്തിലൂടെയും സമർപ്പണത്തിലൂടെയും ഒരാളുടെ ഹൃദയം ശുദ്ധമാകുമ്പോൾ, അത് ദൈവത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം കുടികൊള്ളുന്ന ഒരു ആന്തരിക കഅബയായി മാറുന്നു.

ഫനാ, ബഖാ – മരണത്തിന് മുൻപേ മരിക്കുക

സൂഫി പാതയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് പദങ്ങളാണ് ഫനായും ബഖായും.

• ഫനാ (Annihilation): നമ്മുടെ താഴ്ന്ന തലത്തിലുള്ള 'ഞാൻ' (Lower Ego) ഇല്ലാതാകുന്ന അവസ്ഥയാണിത്. അഹങ്കാരം, അത്യാഗ്രഹം, പ്രശസ്തിയോടുള്ള ആസക്തി എന്നിവയിൽ നിന്ന് മരിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ അർത്ഥം. "മരിക്കുന്നതിന് മുൻപേ മരിക്കുക" എന്ന് പ്രവാചകൻ (സ്വ) പഠിപ്പിച്ചത് ഈ ആത്മീയ മരണത്തെക്കുറിച്ചാണ്.

• ബഖാ (Subsistence): അഹന്ത മരിച്ചു കഴിഞ്ഞാൽ, ആ വ്യക്തി അല്ലാഹുവിന്റെ ഇഷ്ടത്തിൽ മാത്രം ജീവിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. അവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് അയാളല്ല, മറിച്ച് അയാളിലൂടെ അല്ലാഹുവിന്റെ ഹിതമാണ്.

ദൈനംദിന ജീവിതത്തിൽ ഇത് എങ്ങനെ പ്രാവർത്തികമാക്കാം? ഒരാൾ നിങ്ങളെ അധിക്ഷേപിക്കുമ്പോൾ ദേഷ്യപ്പെടാതിരിക്കുന്നത് 'ഫനാ'യുടെ ഭാഗമാണ്. പ്രതിഫലം ആഗ്രഹിക്കാതെ സേവനം ചെയ്യുന്നത് 'ബഖാ'യുടെ അടയാളമാണ്.

ഏഴ് വലംവെക്കലുകൾ: ലതാഇഫുകളുടെ ശുദ്ധീകരണം

കഅബയെ ഏഴ് വട്ടം വലം വെക്കുന്നതുപോലെ (Tawaf), നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ഏഴ് ആത്മീയ കേന്ദ്രങ്ങളെയും (Lataif) നാം ശുദ്ധീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇത് ഒരു ദിവസം കൊണ്ട് തീരുന്നതല്ല, മറിച്ച് ജീവിതകാലം മുഴുവൻ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഒരു പ്രക്രിയയാണ്.

1. നഫ്‌സ്: ദേഷ്യത്തിൽ നിന്ന് വിനയത്തിലേക്ക്.

2. ഖൽബ്: സംശയത്തിൽ നിന്ന് വിശ്വാസത്തിലേക്ക്.

3. റൂഹ്: അശ്രദ്ധയിൽ നിന്ന് ഉണർവ്വിലേക്ക്.

4. സിർ: ലൗകിക രഹസ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ദിവ്യരഹസ്യങ്ങളിലേക്ക്.

5. ഖഫി: അദൃശ്യമായ ജ്ഞാനത്തിന്റെ തിളക്കം.

6. അഖ്ഫാ: ദൈവവുമായുള്ള പരമമായ ബന്ധം.

7. ഹഖുൽ യഖീൻ: സത്യം പൂർണ്ണമായി അനുഭവവേദ്യമാകുന്ന അവസ്ഥ.

കൂടുതൽ സാധകരും ആദ്യത്തെ ഒന്ന് രണ്ട് വട്ടങ്ങളിൽ (Circuits) ആയിരിക്കും. അതിൽ നിരാശപ്പെടേണ്ടതില്ല; യാത്ര തുടരുക എന്നതാണ് പ്രധാനം.

സിറുൽ അസ്‌റാർ: രഹസ്യങ്ങളുടെ രഹസ്യം

സൃഷ്ടിയും സ്രഷ്ടാവും തമ്മിലുള്ള അതിസൂക്ഷ്മമായ കൂടിക്കാഴ്ചയുടെ ഇടമാണ് 'സിർ' (Secret). ഇതിന്റെ ഏറ്റവും ആഴത്തിലുള്ള തലത്തെ 'സിറുൽ അസ്‌റാർ' (Secret of secrets) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. അവിടെ വാക്കുകൾ തോറ്റുപോകുന്നു. അവിടെ അടിമ അടിമയായും ഉടമ ഉടമയായും തന്നെ തുടരുന്നു, എങ്കിലും അവർക്കിടയിലുള്ള മറകൾ നീങ്ങുന്നു. ഇതൊരു പ്രത്യേക 'ക്ലബ്ബ്' അംഗത്വം ഒന്നുമല്ല; ആർക്കും തന്റെ ആത്മാർത്ഥതയിലൂടെയും (Sincerity) പ്രേമത്തിലൂടെയും (Love) ഈ സാമീപ്യത്തിന്റെ നിമിഷങ്ങൾ ലഭിക്കാം.

സാധകന്നായി – ഫനാ, ബഖാ, അകത്തെ കഅബ

1. അഹന്തയെ ബലി നൽകുക: ഇന്ന് ആരെങ്കിലും നിങ്ങളെ തിരുത്തുകയോ വിമർശിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, തിരിച്ചു വാദിക്കാതെ അത് സ്വീകരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുക. നിങ്ങളുടെ 'ഞാൻ' അവിടെ മരിക്കട്ടെ.

2. മറഞ്ഞുള്ള ദാനം: ആരും അറിയാതെ ഒരു നല്ല കാര്യം ചെയ്യുക. ഇത് നിങ്ങളുടെ പേരും പ്രശസ്തിയും ഇല്ലാതാക്കാനും (Fana), ദൈവത്തിന് വേണ്ടി മാത്രം പ്രവർത്തിക്കാനും (Baqa) നിങ്ങളെ പരിശീലിപ്പിക്കും.

3. സമർപ്പണത്തിന്റെ ദിക്ർ: "ഹസ്ബിയല്ലാഹു വനിമൽ വകീൽ" (എനിക്ക് അല്ലാഹു മതി) എന്ന ദിക്ർ പൂർണ്ണമായ അർത്ഥം ചിന്തിച്ച് ചൊല്ലുക. എന്റെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഞാൻ അവനെ ഏൽപ്പിച്ചു എന്ന ബോധം വളർത്തുക.

ചിന്തിക്കാൻ ചില ചോദ്യങ്ങൾ

• എന്റെ ജീവിതത്തിലെ തീരുമാനങ്ങളിൽ 'ഞാൻ' എത്രത്തോളം സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നുണ്ട്? എന്റെ താൽപ്പര്യമാണോ അതോ ദൈവഹിതമാണോ എനിക്ക് വലുത്?

• ഞാൻ ആരാധനകളെ എന്റെ അഹങ്കാരം വർദ്ധിപ്പിക്കാനാണോ (ഉദാ: ഞാൻ വലിയൊരു ഭക്തനാണ് എന്ന ഭാവം) ഉപയോഗിക്കുന്നത്?

• എന്റെ ഹൃദയം ഒരു കഅബയാകാൻ, അതായത് സമാധാനത്തിന്റെ കേന്ദ്രമാകാൻ, എനിക്ക് ഇന്ന് ചെയ്യാവുന്ന ഒരു ചെറിയ കാര്യം എന്താണ്?

• മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രശംസ ലഭിക്കാത്തപ്പോൾ എനിക്ക് വിഷമം തോന്നുന്നുണ്ടോ? എങ്കിൽ എന്റെ ഫന (Fana) അപൂർണ്ണമാണ് എന്ന് ഞാൻ തിരിച്ചറിയുന്നുണ്ടോ?

ആത്മാവിന്റെ വാസ്തുവിദ്യ: സാമീപ്യം അന്വേഷിക്കുന്നവർക്കായുള്ള ഒരു വഴികാട്ടി

അധ്യായം 8: സുലൂക്കും ജദ്ബും – പ്രയാണത്തിന്റെ രണ്ട് വഴികൾ

ഒരു വലിയ മലമുകളിലേക്ക് കയറുന്ന രണ്ടുപേരെ സങ്കൽപ്പിക്കുക. അതിൽ ഒരാൾ താഴെ നിന്ന് പടിപടിയായി നടന്ന്, വിയർത്തും കിതച്ചും ദിവസങ്ങളെടുത്ത് മുകളിലെത്തുന്നു. എന്നാൽ രണ്ടാമത്തെയാളെ താഴെ നിന്ന് ഒരു ഹെലികോപ്റ്ററിൽ കയറ്റി നിമിഷനേരം കൊണ്ട് അതേ മലമുകളിൽ കൊണ്ടിറക്കുന്നു. രണ്ടുപേരും എത്തിച്ചേർന്നത് ഒരേ ഇടത്താണ്; പക്ഷേ അവരുടെ യാത്രകൾ വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. ഇനി ആ മലമുകളിലെ തണുപ്പിലും കാറ്റിലും വീഴാതെ ജീവിക്കാൻ രണ്ടുപേരും പഠിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

സൂഫി പാരമ്പര്യത്തിൽ ആത്മീയ യാത്രയുടെ ഈ രണ്ട് രീതികളെ വിളിക്കുന്ന പേരാണ് സുലൂക്കും (Sulūk) ജദ്ബും (Jadhb). ഇവ രണ്ട് മതങ്ങളല്ല, മറിച്ച് ഒരൊറ്റ തൗഹീദിലേക്കുള്ള പ്രയാണത്തിന്റെ രണ്ട് വഴികളാണ്.

സുലൂക്: ആഴത്തിലുള്ള വേരുകൾ തേടിയുള്ള യാത്ര

'സുലൂക്' എന്നാൽ യാത്ര, ചിട്ടയായുള്ള പരിശ്രമം എന്നാണ് അർത്ഥം. അല്ലാഹുവിലേക്കുള്ള ഈ വഴിയിൽ 'മുജാഹദ' (Mujahada - ആത്മീയമായ അധ്വാനം) അത്യാവശ്യമാണ്.

• ചിട്ടകൾ: കൃത്യമായ ഔറാദുകൾ (ദിനചര്യയായുള്ള ദിക്റുകൾ), ശരീഅത്തിന്റെ നിയമങ്ങൾ പാലിക്കൽ എന്നിവ ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനമാണ്.

• അദബ് (Adab): സംസാരം, നോട്ടം, ഭക്ഷണം, ഉറക്കം എന്നിവയിലുള്ള അച്ചടക്കം.

• മുറാഖബയും മുഹാസബയും: സ്വന്തം ചിന്തകളെ സദാ നിരീക്ഷിക്കുന്ന 'മുറാഖബ'യും (Watchfulness), ഓരോ ദിവസത്തെയും പ്രവൃത്തികളെ വിലയിരുത്തുന്ന 'മുഹാസബ'യും (Self-audit) ഈ പാതയുടെ സവിശേഷതയാണ്.

സുലൂക്കിന്റെ സൗന്ദര്യം അതിന്റെ സാവധാനത്തിലുള്ള വളർച്ചയിലാണ്. ഇതിൽ നാടകീയമായ അത്ഭുതങ്ങളോ ദർശനങ്ങളോ ഉണ്ടായെന്ന് വരില്ല. ഉദാഹരണത്തിന്, വലിയ ആത്മീയ അനുഭവങ്ങളൊന്നും അവകാശപ്പെടാനില്ലാത്ത ഒരു സാധാരണ കുടുംബനാഥൻ. എന്നാൽ വർഷങ്ങൾ നീണ്ട ദിക്റിലൂടെയും അച്ചടക്കത്തിലൂടെയും അയാൾ പെട്ടെന്ന് ദേഷ്യപ്പെടാത്ത, നുണ പറയാത്ത, എല്ലാവരോടും കരുണ കാണിക്കുന്ന ഒരാളായി മാറുന്നു. കൊടുങ്കാറ്റിൽ ഇളകാത്ത വലിയ മരങ്ങൾ പോലെയുളള ആഴത്തിലുള്ള വേരുകൾ സുലൂക്കിലൂടെയാണ് ലഭിക്കുന്നത്.

ജദ്ബ്: ആകർഷണത്തിന്റെ മിന്നൽപ്പിണർ

'ജദ്ബ്' എന്നാൽ ആകസ്മികമായ ആകർഷണം എന്നാണ് അർത്ഥം. ഇവിടെ സാധകൻ നടക്കുകയല്ല, മറിച്ച് അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രത്യേകമായ അനുഗ്രഹത്താൽ അവനിലേക്ക് 'വലിക്കപ്പെടുകയാണ്'.

• ലക്ഷണങ്ങൾ: മുൻപ് വലിയ ചിട്ടകളൊന്നുമില്ലാത്ത ഒരാൾക്ക് പെട്ടെന്ന് ദിവ്യസ്നേഹത്തിന്റെ ഉന്മാദം (Sukr) അനുഭവപ്പെടുക, നിർത്താനാവാത്ത കണ്ണുനീർ, പ്രാർത്ഥനയിലുള്ള വല്ലാത്ത ലയനം എന്നിവയൊക്കെ ഇതിന്റെ അടയാളങ്ങളാകാം. ചിലപ്പോൾ വർഷങ്ങളോളം സുലൂക്കിൽ ഉള്ളവർക്ക് ഒരു 'സമ്മാനമായി' ഈ അവസ്ഥ ലഭിക്കാറുണ്ട്.

• അപകടങ്ങൾ: ജദ്ബ് വളരെ കരുതലോടെ കൈകാര്യം ചെയ്യേണ്ട ഒന്നാണ്. പെട്ടെന്നുള്ള ഈ ആത്മീയ ഉണർവിനെ പലപ്പോഴും മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളുമായി ആളുകൾ തെറ്റിദ്ധരിക്കാറുണ്ട് (രണ്ടിനെയും വിവേചിച്ചറിയേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്). അതുപോലെ, "ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവനാണ്" എന്ന അഹങ്കാരം വരികയും, അത്യാവശ്യമായ ശരീഅത്ത് നിയമങ്ങളെപ്പോലും പുച്ഛിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ഇതിലെ ഏറ്റവും വലിയ അപകടമാണ്.

ഒരു ഉദാഹരണം: ഒരു പ്രത്യേക സദസ്സിൽ വെച്ച് വല്ലാത്തൊരു ആത്മീയ അനുഭവം ഉണ്ടായ ഒരു യുവാവ്. ആ ഉന്മാദത്തിൽ അവൻ തന്റെ ജോലി രാജി വെക്കാനും, കുടുംബത്തെ ഉപേക്ഷിച്ച് യാത്ര പോകാനും തീരുമാനിക്കുന്നു. എന്നാൽ ജ്ഞാനിയായ ഒരു ശൈഖ് അവനെ ചേർത്തുപിടിച്ച് ശാസിക്കുന്നു. ആ ലഭിച്ച ആത്മീയ ഊർജ്ജത്തെ ഉപേക്ഷിക്കാനല്ല, മറിച്ച് ഭാര്യയോടും മക്കളോടും കൂടുതൽ സ്നേഹത്തോടെ പെരുമാറാനും, ജോലിയിൽ കൂടുതൽ സത്യസന്ധത കാണിക്കാനും ശൈഖ് അവനെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. അവൻ ആ ഊർജ്ജത്തെ തന്റെ സാധാരണ ജീവിതവുമായി കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ (Integrate) പഠിക്കുന്നു.

തജർറുദും യഥാർത്ഥ 'ഞാനും'

സുലൂക്കായാലും ജദ്ബായാലും അത് ലക്ഷ്യമാക്കുന്നത് 'തജർറുദ്' (Tajarrud) അഥവാ അസ്തിത്വപരമായ നഗ്നതയെയാണ്. നമ്മൾ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്ന മുഖംമൂടികൾ—നമ്മുടെ റോൾ, പദവി, പാണ്ഡിത്യം, സമ്പത്ത്—എന്നിവയെല്ലാം അഴിഞ്ഞുവീഴുന്ന അവസ്ഥയാണിത്.

• സുലൂക്ക് ഒരു സാൻഡ് പേപ്പർ പോലെ ഈ മുഖംമൂടികളെ സാവധാനം ഉരച്ചു മാറ്റുന്നു.

• ജദ്ബ് അവയെ ഒറ്റയടിക്ക് വലിച്ചുകീറുന്നു. ഈ മുഖംമൂടികൾക്ക് പിന്നിലുള്ളത് നമ്മുടെ അഹങ്കാരമല്ല (Ego), മറിച്ച് അല്ലാഹുവിന് മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന കേവലനായ ഒരു 'അടിമ' (Servant) മാത്രമാണ്. അതാണ് നമ്മുടെ യഥാർത്ഥ 'ഞാൻ'. എന്നാൽ ആത്മീയതയുടെ പേരിൽ സ്വന്തം നിലനിൽപ്പിനെ അപകടപ്പെടുത്തുന്ന തീരുമാനങ്ങൾ എടുത്ത് ബലമായി ഈ നഗ്നത വരുത്തിത്തീർക്കാൻ ഒരു സാധകൻ ശ്രമിക്കരുത്; അത് ഉള്ളിൽ നിന്ന് സംഭവിക്കേണ്ടതാണ്.

ശൈഖിന്റെ തണലിലെ സന്തുലിതാവസ്ഥ

സുലൂക്ക് ഒരു പാത്രമാണെങ്കിൽ, ജദ്ബ് അതിലൊഴിക്കുന്ന അഗ്നിയാണ്. പാത്രമില്ലെങ്കിൽ അഗ്നി എല്ലാം ചുട്ടെരിക്കും; അഗ്നിയില്ലെങ്കിൽ പാത്രം വെറുമൊരു തണുത്ത ഇരുമ്പ് മാത്രമായിരിക്കും. ഇത് രണ്ടും സമന്വയിപ്പിക്കാനാണ് ഒരു ശൈഖ് (ഗുരു) ആവശ്യമായി വരുന്നത്.

• ആവേശം കൂടിയവരെ ശാന്തമാക്കാനും, ഉന്മാദികളെ സാധാരണ ജീവിതത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാനും, വരണ്ട നിയമങ്ങൾ മാത്രം നോക്കുന്നവന്റെ ഹൃദയം മയപ്പെടുത്താനും ഗുരുവിന് കഴിയും.

• നിങ്ങൾക്ക് ഈ വല്ലാത്തൊരു 'വലി' (Pull) അനുഭവപ്പെടുകയും എന്നാൽ ഒരു ശൈഖ് ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ, ചെയ്യേണ്ടത് ഇത്രമാത്രം: അടിസ്ഥാനപരമായ നിർബന്ധ കർമ്മങ്ങളിൽ (Fard) ഉറച്ചുനിൽക്കുക, പ്രവാചകന്റെ മേൽ ധാരാളം സ്വലവാത്തുകൾ ചൊല്ലുക. അത് നിങ്ങളെ സുരക്ഷിതമായി നിലനിർത്തും.

സാധകനായി – എന്റെ സ്വഭാവവും എന്റെ വഴിയും

നിങ്ങൾ ഏത് സ്വഭാവക്കാരനാണെന്ന് സ്വയം ചോദിക്കുക:

1. നിങ്ങൾ സുലൂക്ക് സ്വഭാവക്കാരനാണെങ്കിൽ (കൃത്യനിഷ്ഠയുള്ളവർ, സാവധാനം പോകുന്നവർ): നിങ്ങളുടെ ചിട്ടകളിൽ വരൾച്ച വരാതെ നോക്കുക. ഇടയ്ക്ക് കുറച്ചുനേരം നിയമങ്ങളുടെ കാർക്കശ്യമില്ലാതെ, സ്നേഹത്തോടെ മാത്രം അല്ലാഹുവോട് സംസാരിക്കാൻ സമയം കണ്ടെത്തുക. അപ്രതീക്ഷിതമായ അനുഭവങ്ങളുള്ളവരെ പുച്ഛിക്കാതിരിക്കുക.

2. നിങ്ങൾ ജദ്ബ് സ്വഭാവക്കാരനാണെങ്കിൽ (പെട്ടെന്ന് ആവേശം കൊള്ളുന്നവർ, വൈകാരികമായവർ): നിങ്ങളുടെ അവസ്ഥകളെ (States) ഒരു ഒഴിവുകഴിവായി (Excuse) ഉപയോഗിക്കരുത്. നിസ്കാരം, ജോലി, കുടുംബം തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന ചിട്ടകളിൽ കർശനമായ അച്ചടക്കം കൊണ്ടുവരിക. നിങ്ങളുടെ ആവേശത്തെ ഒരു ചിട്ടയായ സേവനത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുക.

ചിന്തിക്കാൻ ചില ചോദ്യങ്ങൾ

• എനിക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നത് കൃത്യമായ ഒരു ചിട്ട (Discipline) നിലനിർത്താനാണോ, അതോ പെട്ടെന്നുണ്ടാകുന്ന മാനസികാവസ്ഥകളെ (States) നിയന്ത്രിക്കാനാണോ?

• എനിക്കുണ്ടായ ഏതെങ്കിലും ആത്മീയ അനുഭവങ്ങളെ മറ്റുള്ളവരുടെ മുന്നിൽ മേനി നടിക്കാനോ, അഹങ്കരിക്കാനോ ഞാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടോ?

• കുടുംബത്തിലെ ഒരു തർക്കത്തിൽ ഞാൻ ഇടപെടുന്ന രീതിയിൽ എന്റെ ആത്മീയത പ്രതിഫലിക്കുന്നുണ്ടോ, അതോ അവിടെ എന്റെ പഴയ 'ഞാൻ' തന്നെയാണോ സംസാരിക്കുന്നത്?

• ശരീഅത്ത് (നിയമങ്ങൾ), സേവനം, ദിക്ർ – ഇവ മൂന്നും എന്റെ ജീവിതത്തിൽ സന്തുലിതമാണോ?

ആത്മാവിന്റെ വാസ്തുവിദ്യ: സാമീപ്യം അന്വേഷിക്കുന്നവർക്കായുള്ള ഒരു വഴികാട്ടി

അധ്യായം 9: സാന്നിധ്യത്തിന്റെ മാനുവൽ – ഇന്നത്തെകാല റാത്തീബിനുള്ള പ്രായോഗിക മാർഗ്ഗരേഖ

നാം ഇതുവരെ ചർച്ച ചെയ്ത ആത്മീയ ദർശനങ്ങൾ എങ്ങനെയാണ് ഒരു സാധാരണ വിശ്വാസിക്ക് തന്റെ ജീവിതത്തിൽ പ്രാവർത്തികമാക്കാൻ കഴിയുക? പലപ്പോഴും 'കുത്തി റാത്തീബ്' എന്നത് ദൂരെയെവിടെയോ നടക്കുന്ന ഒരു അത്ഭുത പ്രകടനം മാത്രമായാണ് പലരും കേട്ടിട്ടുള്ളത്. എന്നാൽ, റാത്തീബ് എന്നത് ഹൃദയത്തെ ദൈവസാന്നിധ്യത്തിലേക്ക് (Presence) നയിക്കുന്ന കൃത്യമായ ഒരു വാസ്തുവിദ്യയാണ്. ഈ അധ്യായം ഒരു വഴിവിളക്കായി വർത്തിക്കുന്നു—ഇന്നത്തെ ബഹളമയമായ ലോകത്ത്, കേരളത്തിലെയും ദ്വീപുകളിലെയും സാഹചര്യത്തിൽ എങ്ങനെ ഒരു റാത്തീബ് സദസ്സ് അർത്ഥവത്തായി ഒരുക്കാം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പ്രായോഗിക മാനുവൽ ആണിത്.

പുറമെയുള്ള വാസ്തുവിദ്യ: ഇടം ഒരുക്കൽ

ഒരു റാത്തീബ് സദസ്സ് ഒരുക്കുമ്പോൾ ആദ്യം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് ആ സ്ഥലത്തിന്റെ പവിത്രതയും അയൽപക്ക ബന്ധങ്ങളുമാണ്.

• ഇടം: പള്ളിയോ ജമാഅത്ത് ഹാളോ അല്ലെങ്കിൽ വീടിന്റെ മുറ്റമോ ആകാം. സ്ഥലം വൃത്തിയുള്ളതും ലളിതവുമായിരിക്കണം. അമിതമായ അലങ്കാരങ്ങളേക്കാൾ ശാന്തതയ്ക്കാണ് മുൻഗണന നൽകേണ്ടത്.

• അയൽപക്കം: ഫ്ലാറ്റുകളിലോ ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങളിലോ റാത്തീബ് നടത്തുമ്പോൾ ശബ്ദം അയൽക്കാർക്ക് ശല്യമാകാതെ ശ്രദ്ധിക്കുന്നത് ഇസ്‌ലാമികമായ അദബാണ്. നിയമപരമായ അനുമതികളും പ്രാദേശികമായ രീതികളും പാലിക്കുക.

• ഇരിപ്പിടം: ഖലീഫയ്ക്ക് പ്രത്യേകമായ ഒരിടം നിശ്ചയിക്കുക. മധ്യത്തിൽ ആയുധങ്ങൾക്കും ഉപകരണങ്ങൾക്കുമായി സ്ഥലം വിടുക. മറ്റുള്ളവർ വട്ടത്തിൽ (Circle) ഇരിക്കുക—ഇത് ഹൃദയങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഊർജ്ജ കൈമാറ്റത്തിന് സഹായിക്കും.

ആന്തരികമായ വാസ്തുവിദ്യ: മനുഷ്യരെ ഒരുക്കൽ

സദസ്സിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവരുടെ മാനസികാവസ്ഥയാണ് അതിന്റെ വിജയം.

• ശുദ്ധി: എല്ലാവരും വുളൂവോടു കൂടി ഇരിക്കുക. ലഹരിപദാർത്ഥങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചവരോ, അമിതമായ ദേഷ്യത്തിലോ അഹങ്കാരത്തിലോ ഉള്ളവരോ സദസ്സിൽ വരുന്നത് ആത്മീയമായ തടസ്സങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കും.

• ഖലീഫയുടെ പങ്ക്: സദസ്സ് നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ഒരു ഖലീഫയായിരിക്കണം. അദ്ദേഹം പുതിയതായി വന്നവർക്ക് റാത്തീബിന്റെ അദബുകൾ ലളിതമായി വിവരിച്ചു കൊടുക്കണം. ആരെങ്കിലും ശാരീരികമായോ മാനസികമായോ അസ്വസ്ഥത പ്രകടിപ്പിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് മുതിർന്ന മുരീദുമാർ സദാ നിരീക്ഷിക്കണം.

ഒരു റാത്തീബ് രാത്രിയുടെ പ്രവാഹം

ഒരു സാധാരണ റാത്തീബ് സദസ്സ് താഴെ പറയുന്ന ക്രമത്തിലായിരിക്കും മുന്നോട്ട് പോകുക:

1. തുടക്കം (Opening): പ്രവാചകൻ (സ്വ), ശൈഖ് അഹ്മദ് രിഫാഈ (റ), ഗൗസുൽ അഅ്സമി (റ) എന്നിവർക്കായി ഫാത്തിഹ ഓതുക. "ഇത് പ്രകടനത്തിനല്ല, അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രീതിക്ക് വേണ്ടിയാണ്" എന്ന് ഖലീഫ നിയ്യത്ത് പുതുക്കി നൽകണം.

2. ആദ്യ ദിക്റുകൾ: സാവധാനത്തിലുള്ള ദിക്റുകളും സ്വലവാത്തുകളും. ഇത് ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഹൃദയങ്ങളെ ഒരു കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നു.

3. ബൈത്തുകൾ (Qasidahs): ഖുർആൻ വചനങ്ങൾ, അസ്മാഉൽ ഹുസ്ന, മഹാന്മാരുടെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ എന്നിവ താളത്തിൽ ചൊല്ലുന്നു. പതുക്കെ താളം മുറുകുകയും സദസ്സ് 'ഹശില'യിലേക്ക് കടക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

4. ഉച്ചസ്ഥായി (Peak): ഇജാസത്തുള്ളവർ മാത്രം ആയുധങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഘട്ടം. എന്നാൽ ഇന്നത്തെ കാലത്ത് ആയുധങ്ങളില്ലാതെ, ദിക്റിലും ശ്വാസത്തിലും മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ഈ ഘട്ടം പൂർത്തിയാക്കുന്നതാണ് പല സദസ്സുകൾക്കും ഉചിതം.

5. തിരിച്ചറക്കം (Gentle Descent): താളം സാവധാനമാകുന്നു. ശാന്തമായ ദിക്റിലൂടെ മനസ്സിനെ ലൗകിക ബോധത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരുന്നു. സമൂഹത്തിനും രോഗികൾക്കും കടബാധ്യതയുള്ളവർക്കും വേണ്ടിയുള്ള കൂട്ടായ ദുആയോടെ സദസ്സ് അവസാനിക്കുന്നു.

ആധുനിക കാലത്തെ അതിരുകൾ

• ആയുധങ്ങൾ എപ്പോൾ ഒഴിവാക്കണം? നിയമപരമായ തടസ്സങ്ങൾ ഉള്ളപ്പോഴും, പങ്കെടുക്കുന്നവർ ആത്മീയമായി പക്വത കൈവരിക്കാത്തവരാകുമ്പോഴും, അമിതമായ ക്യാമറ കണ്ണുകൾ ഉള്ളപ്പോഴും ആയുധങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി ദിക്റിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധിക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും വലിയ 'അദബ്'.

• ക്യാമറയും സോഷ്യൽ മീഡിയയും: റാത്തീബ് സദസ്സുകൾ ലൈവ് സ്ട്രീം ചെയ്യുന്നതോ, ഷോയ്ക്ക് വേണ്ടി വീഡിയോ എടുക്കുന്നതോ റാത്തീബിന്റെ ആത്മാവിനെ കൊല്ലുന്നതിന് തുല്യമാണ്. ഇത് കർശനമായി നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തണം.

• ആരോഗ്യ സുരക്ഷ: ഹൃദ്രോഗം, അപസ്മാരം തുടങ്ങിയ അസുഖങ്ങൾ ഉള്ളവർക്ക് സദസ്സിൽ നിന്ന് എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും മാറി നിൽക്കാനോ വിശ്രമിക്കാനോ ഉള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം ഉണ്ടായിരിക്കണം.

സദസ്സിന് പുറത്തെ ജീവിതം

റാത്തീബിൽ പഠിച്ച അദബുകൾ ജീവിതത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരിക എന്നതാണ് പ്രധാനം. സദസ്സിൽ ലഭിച്ച ശാന്തമായ ശ്വാസം ജോലിസ്ഥലത്തെ സമ്മർദ്ദങ്ങൾക്കിടയിലും പരീക്ഷാ ഹാളിലെ പേടിക്കിടയിലും ഉപയോഗിക്കാൻ സാധകന് കഴിയണം. ആഴ്ചയിലൊരിക്കൽ ചെറിയ കൂട്ടായ്മകൾ ചേർന്ന് ദിക്റും വായനയും നടത്തുന്നത് ഈ ആത്മീയ പാതയിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ സഹായിക്കും.

സാധകന്നായി – ഒരു സദസ്സ് ഒരുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക്

1. അനുവാദം: നിങ്ങളുടെ ശൈഖിനോടോ പ്രാദേശിക പണ്ഡിതനോടോ ആലോചിച്ച് മാത്രം ഒരു സദസ്സ് സംഘടിപ്പിക്കുക.

2. ലളിതമായി തുടങ്ങുക: ആദ്യം കുറച്ചു പേരെ മാത്രം ഉൾപ്പെടുത്തി ദിക്റും ദുആയും നടത്തുക. തുടക്കത്തിലേ ആയുധങ്ങളിലേക്കോ വലിയ വാദ്യങ്ങളിലേക്കോ പോകരുത്.

3. അദബ്: സദസ്സിനു മുൻപും ശേഷവും നിശബ്ദത പാലിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക.

4. പ്രകടനം വേണ്ടെന്ന് വെക്കുക: ആരെങ്കിലും കാണാൻ വേണ്ടിയല്ല, മറിച്ച് അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടി മാത്രമാണ് ഈ സദസ്സ് എന്ന് ഓരോ നിമിഷവും ഉറപ്പാക്കുക.

ചിന്തിക്കാൻ ചില ചോദ്യങ്ങൾ

• ഞാൻ ഒരു റാത്തീബ് സംഘടിപ്പിക്കുമ്പോൾ എന്റെ ഉള്ളിലെ യഥാർത്ഥ ഉദ്ദേശ്യം (Niyyah) എന്താണ്?

• അയൽക്കാരുടെ അവകാശങ്ങളെയും നാട്ടിലെ നിയമങ്ങളെയും ഞാൻ ഒരു ആത്മീയ മര്യാദയായി (Adab) കാണുന്നുണ്ടോ?

• റാത്തീബ് കഴിഞ്ഞ ശേഷം വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ എന്റെ പെരുമാറ്റത്തിൽ എന്ത് മാറ്റമാണ് പ്രകടമാകുന്നത്? കൂടുതൽ സ്നേഹമുള്ളവനാകാൻ എനിക്ക് കഴിയുന്നുണ്ടോ?

• ഞാൻ റാത്തീബിനെ ഒരു വിസ്മയമായിട്ടാണോ അതോ ഒരു ചികിത്സയായിട്ടാണോ കാണുന്നത്?

ആത്മാവിന്റെ വാസ്തുവിദ്യ: സാമീപ്യം അന്വേഷിക്കുന്നവർക്കായുള്ള ഒരു വഴികാട്ടി

അധ്യായം 9: സാന്നിധ്യത്തിന്റെ മാനുവൽ – ഇന്നത്തെകാല റാത്തീബിനുള്ള പ്രായോഗിക മാർഗ്ഗരേഖ

നാം ഇതുവരെ സഞ്ചരിച്ച വഴികൾ ആത്മീയതയുടെ ഗഹനമായ ദർശനങ്ങളുടേതായിരുന്നു. എന്നാൽ, ഈ ദർശനങ്ങൾ നമ്മുടെ വർത്തമാനകാല ജീവിതത്തിൽ, വിശേഷിച്ച് കേരളത്തിലെയും ലക്ഷദ്വീപിലെയും സാമൂഹിക പശ്ചാത്തലത്തിൽ എങ്ങനെ പ്രാവർത്തികമാക്കാം? പലപ്പോഴും റാത്തീബ് എന്നത് കേവലം ഒരു 'അത്ഭുത പ്രകടനം' മാത്രമായി തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെടാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ അധ്യായം റാത്തീബിനെ ഒരു 'സാന്നിധ്യത്തിന്റെ കലയായി' (Art of Presence) കാണാൻ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഇതൊരു കർമ്മശാസ്ത്ര ഫത്വയല്ല, മറിച്ച് ഗുരുനാഥന്മാരുടെ കീഴിൽ റാത്തീബിനെ സമീപിക്കുന്നവർക്കുള്ള ഒരു പ്രായോഗിക മാർഗ്ഗരേഖയാണ്.

പുറമെയുള്ള വാസ്തുവിദ്യ: ഇടം ഒരുക്കൽ

ഒരു റാത്തീബ് സദസ്സ് സംഘടിപ്പിക്കുമ്പോൾ ആദ്യം വേണ്ടത് ആ സ്ഥലത്തിന്റെ പവിത്രതയും അദബുമാണ്.

• ഇടം: പള്ളിയോ, വീടിന്റെ മുറ്റമോ ആകാം. സ്ഥലം വൃത്തിയുള്ളതായിരിക്കണം. അമിതമായ അലങ്കാരങ്ങളേക്കാൾ ശാന്തതയ്ക്കും മിതമായ വെളിച്ചത്തിനും (Dim lighting) മുൻഗണന നൽകുക.

• അയൽപക്കം: ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങളിലും ഫ്ലാറ്റുകളിലും റാത്തീബ് നടത്തുമ്പോൾ അയൽവാസികൾക്ക് ശല്യമാകാത്ത രീതിയിൽ ശബ്ദവും സമയവും ക്രമീകരിക്കണം. അദബ് എന്നത് ദൈവത്തോടുള്ളത് പോലെത്തന്നെ സൃഷ്ടികളോടുമുള്ള മര്യാദയാണെന്ന് ഓർക്കുക.

• ഇരിപ്പിടം: ഖലീഫയ്ക്ക് പ്രത്യേകമായ ഒരിടം നിശ്ചയിക്കുക. മുരീദുമാർ വട്ടത്തിൽ (Circle) ഇരിക്കുക. ഇത് സദസ്സിലെ ആത്മീയ ഊർജ്ജം ഒരേപോലെ എല്ലാവരിലും എത്താൻ സഹായിക്കും.

ആന്തരികമായ വാസ്തുവിദ്യ: മനുഷ്യരെ ഒരുക്കൽ

പങ്കെടുക്കുന്നവരുടെ ആന്തരികാവസ്ഥയാണ് റാത്തീബിന്റെ ജീവൻ.

• ശുദ്ധി: വുളൂവോടു കൂടി ഇരിക്കുക. ലഹരിപദാർത്ഥങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചവരോ, അമിതമായ ദേഷ്യത്തിലോ അഹങ്കാരത്തിലോ ഉള്ളവരോ സദസ്സിൽ വരുന്നത് ആത്മീയ തടസ്സങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കും.

• ഗുരുവിന്റെ പങ്ക്: ഒരു യോഗ്യനായ ഖലീഫയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മാത്രമേ സദസ്സ് നടക്കാവൂ. പുതിയതായി വന്നവർക്ക് റാത്തീബിന്റെ ലക്ഷ്യം 'പ്രദർശനമല്ല, സാമീപ്യമാണ്' എന്ന് അദ്ദേഹം ബോധ്യപ്പെടുത്തണം.

• നിരീക്ഷണം: ആരെങ്കിലും ശാരീരികമായോ മാനസികമായോ അസ്വസ്ഥത പ്രകടിപ്പിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് മുതിർന്നവർ ശ്രദ്ധിക്കണം.

ഒരു റാത്തീബ് രാത്രിയുടെ ഒഴുക്ക് (The Flow)

ഒരു സാധാരണ റാത്തീബ് സദസ്സ് താഴെ പറയുന്ന ക്രമത്തിലായിരിക്കും മുന്നോട്ട് പോകുക:

1. തുടക്കം (Opening): പ്രവാചകൻ (സ്വ), ശൈഖ് അഹ്മദ് രിഫാഈ (റ), ഗൗസുൽ അഅ്സമി (റ) എന്നിവർക്കായി ഫാത്തിഹ ഓതുക. "ഞാൻ അല്ലാഹുവിന്റെ സാമീപ്യം മാത്രം ഉദ്ദേശിക്കുന്നു" എന്ന് നിയ്യത്ത് പുതുക്കുക.

2. ആദ്യ ദിക്റുകൾ: സാവധാനത്തിലുള്ള ദിക്റുകളും സ്വലവാത്തുകളും. ഇത് ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഹൃദയങ്ങളെ ഒരു കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നു.

3. ബൈത്തുകൾ (Qasidahs): ഖുർആൻ വചനങ്ങൾ, അസ്മാഉൽ ഹുസ്ന, മഹത്തുക്കളുടെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ എന്നിവ താളത്തിൽ ചൊല്ലുന്നു. പതുക്കെ താളം മുറുകുകയും സദസ്സ് 'ഹശില'യിലേക്ക് കടക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

4. തീക്ഷ്ണതയുടെ ഘട്ടം (Peak): ഇജാസത്തുള്ളവർ ആയുധങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഘട്ടം. എന്നാൽ ഇന്നത്തെ സാഹചര്യത്തിൽ, ആയുധങ്ങളില്ലാതെ ദിക്റിന്റെയും ശ്വാസത്തിന്റെയും തീവ്രതയിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതാണ് പല സദസ്സുകൾക്കും ഉചിതം.

5. തിരിച്ചറക്കം (Gentle Descent): താളം സാവധാനമാകുന്നു. ശാന്തമായ ദിക്റിലൂടെ മനസ്സിനെ സാധാരണ നിലയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നു. സമൂഹത്തിനും രോഗികൾക്കും ദുരിതമനുഭവിക്കുന്നവർക്കും വേണ്ടിയുള്ള കൂട്ടായ ദുആയോടെ സദസ്സ് അവസാനിക്കുന്നു.

അതിരുകളും സുരക്ഷയും

• ആയുധങ്ങൾ എപ്പോൾ ഒഴിവാക്കണം? നിയമപരമായ തടസ്സങ്ങൾ ഉള്ളപ്പോഴും, പങ്കെടുക്കുന്നവർ പക്വതയില്ലാത്തവരാകുമ്പോഴും, സോഷ്യൽ മീഡിയ ക്യാമറകൾ ഷോയ്ക്ക് വേണ്ടി തിരിഞ്ഞിരിക്കുമ്പോഴും ആയുധങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി ദിക്റിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധിക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും വലിയ അദബ്.

• ക്യാമറയും പ്രദർശനവും: റാത്തീബിനെ ഒരു വിനോദമായി (Entertainment) ചിത്രീകരിക്കുന്നത് അതിന്റെ ആത്മീയതയെ നശിപ്പിക്കും. ലൈവ് സ്ട്രീമിംഗും മറ്റും കർശനമായി നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തണം.

• ആരോഗ്യം: ഹൃദ്രോഗം, അപസ്മാരം, അമിതമായ ഉത്കണ്ഠ എന്നിവയുള്ളവർക്ക് സദസ്സിൽ നിന്ന് എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും മാറി നിൽക്കാനോ വിശ്രമിക്കാനോ ഉള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം ഉണ്ടായിരിക്കണം.

സദസ്സിന് പുറത്തെ ജീവിതം

റാത്തീബ് ഒരു മണിക്കൂർ നീളുന്ന ഒരു ചടങ്ങ് മാത്രമല്ല, അതൊരു ജീവിതരീതിയാണ്.

• ദിനചര്യ: റാത്തീബിലെ ഏതാനും വരികളോ സ്വലവാത്തോ ദിനംപ്രതി ചൊല്ലുന്നത് ആ ആത്മീയ ബന്ധം നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കും.

• നിത്യജീവിതത്തിലെ ശാന്തത: റാത്തീബിൽ നാം ശീലിച്ച ആഴത്തിലുള്ള ശ്വസനവും ദൈവസ്മരണയും പരീക്ഷാ ഹാളിലെ സമ്മർദ്ദത്തിലോ, വീട്ടിലെ തർക്കങ്ങളിലോ സമാധാനം കണ്ടെത്താൻ ഉപയോഗിക്കുക.

• ചെറിയ കൂട്ടായ്മകൾ: ആഴ്ചയിലൊരിക്കൽ ചെറിയ വായനകളും ദുആകളും നടത്തുന്നത് ഈ പാതയിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ സഹായിക്കും.

സാധകന്നായി – ഒരു സദസ്സ് ഒരുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക്

• ഗുരുവിനോട് ആലോചിക്കുക: നിങ്ങളുടെ ശൈഖിന്റെയോ പണ്ഡിതന്റെയോ അനുവാദത്തോടെ മാത്രം തുടങ്ങുക.

• ലളിതമായി തുടങ്ങുക: ആദ്യം കുറച്ചു പേരെ മാത്രം ഉൾപ്പെടുത്തി ദിക്റും ദുആയും നടത്തുക.

• അദബിന് മുൻഗണന: ശബ്ദകോലാഹലങ്ങളേക്കാൾ ആന്തരികമായ വിനയത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകുക.

• പ്രകടനം വേണ്ടെന്ന് വെക്കുക: ആരെങ്കിലും കാണാൻ വേണ്ടിയല്ല, മറിച്ച് സ്വന്തം ആത്മാവിന്റെ ശുദ്ധീകരണത്തിനാണ് ഈ സദസ്സ് എന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക.

ചിന്തിക്കാൻ ചില ചോദ്യങ്ങൾ

• ഞാൻ ഒരു റാത്തീബ് സംഘടിപ്പിക്കുമ്പോൾ എന്റെ ഉള്ളിലെ യഥാർത്ഥ ഉദ്ദേശ്യം (Niyyah) എന്താണ്?

• അയൽക്കാരന്റെ അവകാശങ്ങളെയും നാട്ടിലെ നിയമങ്ങളെയും ഞാൻ ഒരു ആത്മീയ മര്യാദയായി (Adab) കാണുന്നുണ്ടോ?

• റാത്തീബ് കഴിഞ്ഞ ശേഷം വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ എന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ എന്ത് മാറ്റമാണ് പ്രകടമാകുന്നത്?

• ഞാൻ റാത്തീബിനെ ഒരു വിസ്മയമായിട്ടാണോ അതോ ഒരു ചികിത്സയായിട്ടാണോ കാണുന്നത്?

ആത്മാവിന്റെ വാസ്തുവിദ്യ: സാമീപ്യം അന്വേഷിക്കുന്നവർക്കായുള്ള ഒരു വഴികാട്ടി

അധ്യായം 10: സ്ക്രീനുകളുടെ കാലത്തെ രിഫാഇയ്യ – അത്ഭുതക്കാഴ്ചകൾ, ചികിത്സ, ഭാവി

റാത്തീബ് സദസ്സുകൾ ഇന്ന് സ്മാർട്ട്ഫോൺ ക്യാമറകളുടെ നടുവിലാണ്. ആയുധപ്രയോഗങ്ങളും തീയിലൂടെയുള്ള നടത്തവും സ്ലോ-മോഷൻ വീഡിയോകളായി സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രചരിക്കുന്നു. നിമിഷനേരം കൊണ്ട് വൈറലാകുന്ന ഇത്തരം ക്ലിപ്പുകൾക്ക് പിന്നിൽ ആ സദസ്സിന്റെ പശ്ചാത്തലമോ, ഗുരുപരമ്പരയുടെ അദബുകളോ പലപ്പോഴും ഉണ്ടാകാറില്ല. രിഫാഈ റാത്തീബിന്റെ ആന്തരിക വാസ്തുവിദ്യയെ സ്ക്രീനുകളുടെ ഈ കാലം എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു എന്നത് ഗൗരവകരമായ ഒരു ചിന്തയാണ്.

അത്ഭുതം എന്ന 'കാഴ്ചാവിരുന്ന്'

ടൂറിസവും വാർത്താമാധ്യമങ്ങളും സോഷ്യൽ മീഡിയയും പലപ്പോഴും റാത്തീബിനെ ഒരു വിദേശിക്ക് കാണാനുള്ള 'എക്സോട്ടിക്' പ്രകടനമായി ചുരുക്കിക്കളയുന്നു. കവിളിലൂടെ കമ്പി കേറ്റുന്നതും വാളുകൊണ്ട് മുറിവേൽപ്പിക്കുന്നതും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന അടിക്കുറിപ്പുകളോടെ പ്രചരിക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ ആത്മീയ ഉള്ളടക്കം വിസ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

• അപകടങ്ങൾ: ഇപ്രകാരം റാത്തീബിനെ കേവലം ഒരു 'കണ്ടന്റ്' (Content) ആക്കി മാറ്റുന്നത് ആത്മീയ സാധകരെ മനുഷ്യത്വമില്ലാത്ത പ്രദർശന വസ്തുക്കളാക്കി മാറ്റാൻ കാരണമാകും. അദബില്ലാത്ത അനുകരണങ്ങൾക്കും അപകടകരമായ സാഹസങ്ങൾക്കും ഇത് വഴിതെളിക്കുന്നു. യഥാർത്ഥ ദിക്ർ ഒരു പ്രദർശനമല്ല, മറിച്ച് ദൈവവുമായുള്ള സ്വകാര്യമായ സംഭാഷണമാണ്.

ഡിജിറ്റൽ സൂഫിസവും വികലമായ കണ്ണാടികളും

ഇന്ന് ആത്മീയത പോലും ഓൺലൈനിൽ ലഭ്യമാണ്. ഇതിന് നല്ല വശങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ചില ചതിക്കുഴികളുമുണ്ട്. ഗുരുവും ശിഷ്യനും തമ്മിലുള്ള ആഴത്തിലുള്ള ബന്ധമില്ലാതെ, കേവലം വരികളും വീഡിയോകളും മാത്രം അനുകരിക്കുമ്പോൾ അത് ആഴമില്ലാത്ത ഒന്നായി മാറുന്നു. രിഫാഈ പാരമ്പര്യം ഇത്തരം ഉപരിപ്ലവമായ ഡിജിറ്റൽ പ്രവാഹങ്ങളിൽ പെട്ട് അതിന്റെ തനിമ നഷ്ടപ്പെടാതെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ചികിത്സയും കൂട്ടായ്മയും: മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന നിധികൾ

പ്രദർശനപരമായ വശങ്ങൾ മാറ്റിവെച്ചാൽ, ശരിയായ അദബോടെ നടത്തുന്ന റാത്തീബ് ഇന്നും വലിയ ആത്മീയ-മനഃശാസ്ത്രപരമായ ഗുണങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ട്:

• മാനസികമായ ക്രമീകരണം (Emotional Regulation): താളത്തിലുള്ള ദിക്റും ശ്വാസക്രമീകരണവും സ്ട്രെസ്സ് (Stress), ഉത്കണ്ഠ (Anxiety) എന്നിവ കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ആധുനിക മനഃശാസ്ത്ര പഠനങ്ങൾ പറയുന്ന 'നെർവസ് സിസ്റ്റം റെഗുലേഷൻ' പണ്ടേ നമ്മുടെ റാത്തീബ് സദസ്സുകൾ സാധ്യമാക്കിയിരുന്നു.

• ഒറ്റപ്പെടലിന് മരുന്ന്: നഗരവൽക്കരണവും ഒറ്റപ്പെടലും കൂടുന്ന കാലത്ത്, കൂട്ടായ ദിക്റുകൾ മനുഷ്യർക്കിടയിൽ ഹൃദയബന്ധങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.

• മുറിവുകളുടെ ചികിത്സ: സങ്കടങ്ങളും ആഘാതങ്ങളും (Trauma) ദൈവസ്മരണയുടെ സുരക്ഷിതമായ ഒരു വൃത്തത്തിലിരുന്ന് കരഞ്ഞു തീർക്കാനും മോചിപ്പിക്കാനും റാത്തീബ് അവസരം നൽകുന്നു.

സാന്നിധ്യത്തിന്റെ കലയും പ്രദർശനത്തോടുള്ള ആസക്തിയും

നമുക്ക് രണ്ട് വഴികളുണ്ട്: ഒന്നുകിൽ 'സാന്നിധ്യത്തിന്റെ കല' (Art of Presence) തിരഞ്ഞെടുക്കാം—അവിടെ ക്യാമറകളില്ല, വിനയവും ചികിത്സയും വിനയവുമാണുള്ളത്. അല്ലെങ്കിൽ 'കാഴ്ചാവിരുന്നിനോടുള്ള ആസക്തി' തിരഞ്ഞെടുക്കാം—അവിടെ "എത്രമാത്രം വൈറലാകാം?" എന്ന അഹങ്കാരമാണുള്ളത്. യഥാർത്ഥ സാധകൻ സദസ്സിന് ശേഷം താൻ കൂടുതൽ സത്യസന്ധനും ഉത്തരവാദിത്തബോധമുള്ളവനുമായി മാറിയോ എന്നാണ് പരിശോധിക്കേണ്ടത്.

ഭാവിയിലേക്കുള്ള അദബുകൾ

രിഫാഈ റാത്തീബിന്റെ പാരമ്പര്യം വരുംതലമുറയ്ക്ക് കൈമാറുമ്പോൾ നാം ചില കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്:

1. ആന്തരിക വാസ്തുവിദ്യയ്ക്ക് മുൻഗണന: ആയുധങ്ങളേക്കാൾ കൂടുതൽ ദിക്റിനും ശ്വാസത്തിനും സാന്നിധ്യത്തിനും പ്രാധാന്യം നൽകുക.

2. മനഃശാസ്ത്രപരമായ അവബോധം: ഖലീഫമാർക്ക് ആധുനികമായ മനഃശാസ്ത്ര അറിവുകൾ നൽകുക, അത് സദസ്സിലെത്തുന്നവരുടെ വേദനകളെ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കും.

3. ഡിജിറ്റൽ അദബ്: സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പവിത്രമായ കാര്യങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ ഗൗരവം ചോർന്നുപോകാത്ത രീതിയിൽ അവതരിപ്പിക്കുക. രക്തവും ആയുധങ്ങളും മാത്രം ഫോക്കസ് ചെയ്യുന്ന വീഡിയോകൾ ഒഴിവാക്കുക.

സാധകന്നായി – സ്ക്രീനുകളുടെ കാലത്തെ മൂന്ന് പ്രതിജ്ഞകൾ

1. ഞാൻ റാത്തീബിൽ തേടുന്നത് ദൈവസാന്നിധ്യമാണ്, അല്ലാതെ മറ്റുള്ളവരുടെ ശ്രദ്ധയല്ല.

2. പവിത്രമായ ആചാരങ്ങളെ വിനോദവസ്തുവായി കാണുന്നതിനോ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനോ ഞാൻ കൂട്ടുനിൽക്കില്ല.

3. എന്റെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും ആത്മീയവും മാനസികവുമായ ആരോഗ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന രീതിയിലായിരിക്കും ഞാൻ സദസ്സുകളെ സമീപിക്കുക.

ചിന്തിക്കാൻ ചില അവസാന ചോദ്യങ്ങൾ

• ഞാൻ ആത്മീയതയെ സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ഒരു 'കണ്ടന്റ്' ആക്കി മാറ്റുന്നുണ്ടോ?

• റാത്തീബിലെ ആയുധപ്രയോഗങ്ങൾ കാണുമ്പോൾ എനിക്ക് തോന്നുന്നത് ദൈവത്തിലുള്ള അത്ഭുതമാണോ അതോ ചോരയോടുള്ള കൗതുകമാണോ?

• ഓൺലൈനിൽ ഞാൻ കാണുന്ന കാര്യങ്ങൾ എന്റെ ദിനചര്യയിൽ മാറ്റമുണ്ടാക്കുന്നുണ്ടോ അതോ വെറും സ്ക്രോളിംഗിൽ അവസാനിക്കുന്നുണ്ടോ?

• സ്ക്രീനുകളുടെ ഈ കാലത്തും എന്റെ ഉള്ളിലെ നിശബ്ദതയെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയുന്നുണ്ടോ?

ഉപസംഹാരം

ആത്മാവിന്റെ വാസ്തുവിദ്യ എന്നത് കണ്ണുകൊണ്ട് കാണാത്ത ഒന്നാണ്. അത് ഹൃദയങ്ങളിൽ പണിയുന്ന പ്രകാശത്തിന്റെ ഗോപുരമാണ്. പ്രദർശനങ്ങളുടെയും സ്ക്രീനുകളുടെയും ഈ ബഹളമയമായ കാലത്തും, സാമീപ്യം അന്വേഷിക്കുന്നവർക്കായി ദൈവത്തിന്റെ വാതിൽ എപ്പോഴും തുറന്നു കിടക്കുന്നു. ഹൃദയമിടിപ്പിനെ ദൈവസ്മരണയുടെ താളവുമായി ചേർത്തുവെച്ച്, അഹന്തയുടെ വാസ്തുവിദ്യയെ പൊളിച്ച് നീക്കി, സാന്നിധ്യത്തിന്റെ ആ ലാവണ്യത്തിലേക്ക് നമുക്ക് യാത്ര തുടരാം. അല്ലാഹു നമ്മെയും നമ്മുടെ സദസ്സുകളെയും അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ.